واقف شود تا در تأليف كتاب سرّ العالمين كه در صدد نوشتن آن بوده وى را به كار آيد .
دربارهء ارتباط عامري با أبو جعفر خازن ، آنچه مىتوان گفت اين است كه عامري از بخارا خارج نشد مگر آنگاه كه أمير نوح بن نصر وفات يافت - سال 343 ه - چنان كه خازن نيز نيشابور را ترك نكرد مگر در حوالي سال 343 ه كه در دربار ركن الدولة استقرار يافت وبا ابن عميد در رى به كار پرداخت . از اينجا بسيار محتمل است كه عامري با أو در اين شهر ديدار كرده باشد .
چنين به نظر مىرسد كه عامري از خازن مبحثى از علوم رياضى وفلكى را فرا گرفته است واين مطلب از تأليفات أو از جمله الابصار والمبصر والتقرير لأوجه التقدير كاملا قابل درك است . در اين كتابها از مسائل هندسي واصطلاحات خاص آن مانند « خط مستند » و « شكل عروض » و « شكل مأمونى » و « شكل قطّاع » « 165 » و « منازل مختلف فلكى » و « معدل النهار » و « فلك مستقيم » و « فلك مائل » وتأثير اجرام علوي در حوادث جهان سخن گفته است واز تنجيم نيز چنان سخن مىگويد كه جز از يك فرد متبحّر در آن علم ساخته نيست .
گذشته از اين ، كتابهاى متعدّد أو در احكام نجومى ثابت مىكند كه أو با منجّمان بزرگ عصر خود سر وكار داشته وبه عقايد وآراء آنها خالصانه معتقد بوده است . « 166 » از اين رو شايسته است كه أبو جعفر خازن وآثار مكتوب وى را از مأخذ اصلى علوم رياضى وفلكى ونجومى عامري به شمار آوريم .
نكتهء قابل ذكر اين است كه برخى از نويسندگان متأخر ، أبو جعفر خازن را از صابئين حرّان دانستهاند . « 167 » واگر اين سخن درست باشد - با آنكه أو اسم ورسم اسلامى دارد - مىتوان أو را يكى از عوامل آشنايى عامري با فلسفهء نو افلاطونى نيز دانست ، علاوة بر آنچه وى در علوم رياضى ونجوم ومنطق از أو اقتباس كرده است .
4 . أبو الحسن طبري . « أبو الحسن أحمد بن محمد طبري أهل طبرستان است » « 168 » أو ظاهرا در دههء آخر قرن سوم در حدود 290 ه تولد يافته است وشايد به سبب أقامت در رى ومعاصر بودنش با طبيب بزرگ محمد بن زكرياى رازي ، نزد أو درس خوانده باشد .
طبري در صناعت طب سرآمد اقران خود بوده ودر اين فن « مجموعهء طبّى معروف به المعالجات البقراطيه را كه از پرارزشترين كتب طبي است تأليف كرده ودر آن بيماريها وراههاى درمان هر يك را به بهترين وجه ممكن در عصر خويش ذكر كرده است ودر اين كتاب مقالات بسيارى تدوين شده است . » « 169 »
هامش
( 165 ) . عامري ، التقرير لأوجه التقدير ، ص 256 ، 262 ، 269 ، 276 ، 283 و « القول في الابصار والمبصر » ، فروتر ، 361 .
( 166 ) . رجوع شود به : « التقرير لأوجه التقدير » ، بويژه ص 268 ، 272 ، 273 ، 279 .
( 167 ) . كارا دوو ، « الصابئة » ، دائرة المعارف الاسلامية ، انتشارات جهان ، تهران ، بىتا ، ج 14 ، ص 91 .
( 168 ) . ابن أبي اصيبعه ، طبقات الأطباء ، ص 427 .
( 169 ) . ابن أبي اصيبعه ، طبقات الأطباء ، ص 427 .