حقيقت موضوعات و موجودات « 1 » در هر موضوعى « 2 » با « 3 » خصوصيتى كه آن « 4 » موضوع قابل اوست ، مشتقّ از او نيز « 5 » محمول مىشود بر هر يك از اين موضوعات به آن خصوصيتى كه مبدأ اشتقاق موصوف است به او در آن « 6 » موضوع « 7 » مثلا : بياض در ثلج چون با خصوصيتى است كه ثلج قابل اوست و بياض در او « 8 » بىآن خصوصيت نمىتواند بود ؛ ابيض نيز محمول نمىتواند شد بر ثلج بىآن « 9 » خصوصيت ؛ و همچنانكه آن خصوصيت خارج است از حقيقت بياض ، خارج است از حقيقت ابيض نيز ؛ همچنين « 10 » چون بياض در هر موضوعى « 11 » با خصوصيتى است كه منفكّ از او نمىتواند شد ، حمل ابيض نيز بر هر يك از اين موضوعات با خصوصيتى « 12 » است « 13 » كه بياض مخصّص است به آن خصوصيت در آن موضوع ؛ و خصوصيات مطلقا « 14 » خارجاند از حقيقت بياض و ابيض ، ليكن « 15 » چون بياض در هر موضوعى « 16 » « 17 » بىخصوصيتى كه آن موضوع « 18 » قابل اوست نمىتواند بود ، حمل ابيض نيز بر آن موضوع بىآن « 19 » خصوصيت نمىتواند بود .
و « 20 » امّا محمولات ذاتية و ذات « 21 » چون خارج نيستند از حقيقت موضوعات ، مختلف نمىتوانند « 22 » شد از اين جهت « 23 » كه ذات و ذاتىاند ، بلكه مختلف شدن اينها ، شدن اينها است موضوعات ، نه شدن اينها است در موضوعات ، اگر موضوع به معنى « 24 » محلّ « 25 » داشته باشند « 26 » . مثل : بياض كه ذاتي بياض شديد و بياض
هامش
( 1 ) . ( ل ) : موجود ؛ ( م ) : موجودست .
( 2 ) . ( ل ) : موضعى .
( 3 ) . ( س ) : تا .
( 4 ) . ( ل ) : بان .
( 5 ) . ( س ) : + قابل .
( 6 ) . ( س ) : درين .
( 7 ) . ( ل ) : در اين موضع .
( 8 ) . ( ل ) : پى .
( 9 ) . ( ل ) : پى .
( 10 ) . ( م ) : نيز و .
( 11 ) . ( ل ) : موضعى .
( 12 ) . ( س ) : خصوصية .
( 13 ) . ( س ) : - است .
( 14 ) . ( م ) : مطلقّ .
( 15 ) . ( س ) و ( ل ) : لكن .
( 16 ) . ( ل ) : موضعى .
( 17 ) . ( س ) : با ؛ ( ل ) : پى .
( 18 ) . ( ل ) : آن موضع .
( 19 ) . ( ل ) : آن موضع پى .
( 20 ) . ( س ) : - و .
( 21 ) . ( م ) : - و ذات .
( 22 ) . ( ل ) و ( م ) : نمىتواند .
( 23 ) . ( ل ) : آن جهة .
( 24 ) . ( س ) : - به معنى .
( 25 ) . ( م ) : محمل .
( 26 ) . ( س ) و ( ل ) : باشد .