( 27 ) اما حق كسى كه آزاد كردهء تو است ، آن است كه بدانى خداى عزّوجلّ آزادسازى تو را وسيلهاى براى او و آن را حجابى از آتش دوزخ براى تو قرار داده است و براستى در صوترى كه بستگانى نداشته باشد ميراث او را در برابر آنچه از مال خود خرج او كردى در دنيا پاداش تو قرار داده و در آخرت نيز بهشت را براى تو مقرر فرموده است .
( 28 ) اما حق كسى كه به تو نيكى كرده ، آن است كه سپاسگزار او باشى و نيكى او را ياد كنى ، و در بين مردم از او را به نيكى نام ببرى ، و بين خود و خداى عزّوجلّ صميمانه براى او دعا كنى زيرا كه تو با اين عملت در نهان و آشكار از او سپاسگزارى كردهاى ، و علاوه بر اينها در صورت امكان خوبى او را روزى جبران كن !
( 29 ) اما حق مؤذّن آن است كه بدانى او تو را به ياد خدا مىاندازد و تو را به بهرهاى كه بايد ببرى دعوت مىكند و تو را بر انجام واجب خدا كه برعهدهء تو است يارى مىكند ، پس بايد از او همچون نيكوكاران سپاسگزارى كنى !
( 30 ) اما حق پيشنماز در نماز تو آن است كه بدانى او واسطهء بين تو و خداى عزّوجلّ و نمايندهء تو است ؛ از جانب تو سخن مىگويد و تو از طرف او سخن نمىگويى و او براى تو دعا مىكند در صورتى كه تو براى او دعا نمىكنى و او هول و هراس ايستادن در مقابل خدا را از جانب تو برعهده گرفته است ؛ اگر كاستى باشد به گردن اوست نه تو اگر تمام و كامل باشد تو نيز شريك اويى و او امتيازى بر تو ندارد ؛ او خود را سپر تو قرار داده و نماز تو را به وسيلهء نماز خود ( از خطا ) نگاه داشته است ، بنابراين به خاطر اين همه سپاسگزار او باش !
( 31 ) اما حق همنشين تو آن است كه به گرمى از او پذيرايى كنى و با او
مسند الإمام السجاد (ع) (مسند امام سجاد ع) (فارسى) — صفحة 469
مساهمون: الشيخ عزيز الله عطاردي
ص٤٦٩