نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 191

قرآن را . منسوخ آيتست كه دلالت كند بر حكمى و آيت ديگر به رفع آن حكم كرده باشد . و ناسخ آن آيتست كه رفع حكم آيت اول كرده باشد مثل آنكه در اول اسلام واجب بود كه يك مسلمان براى ده كافر ثبات نمايد در جنگ و در برابر وى بايستد و ازو روى نگرداند و نگريزد چنان كه حق تعالى مى فرمايد كه : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ يعنى اى رسول خداى حريص گردان مؤمنان را بر قتال كافران اگر از شما بيست كس كه صابر ثابت قدم باشد غالب آيند بر دويست كس از كافران و اگر از شما صد كس باشد و صبر و ثبات نمايند « غالب آيند بر » هزار كس از آن كسانى كه كافرند زيرا كه كافران را فهمى و علمى نيست اين كلام اگر چه به حسب لفظ خبر است اما به حسب معنى امر است يعنى حق سبحانه و تعالى واجب گردانيد در صدر اسلام كه هر يك مؤمن در مقابله ده كافر صبر و ثبات نمايد و با ايشان قتال و جدال كند و روى نگرداند . و چون اسلام منتشر شد و مسلمان بسيار گشت حق سبحانه و تعالى نسخ كرد اين حكم را و حكم كرد كه هر يك مؤمن از براى دو كافر ثبات نمايد و نگريزد و اگر در مقابل هر يك مؤمن