لمعهء ( 4 ) هرگاه حرف سلب جزء هردو جزء قضيه . يا جزء يكى از دو جزء قضيه قرار داده شده باشد . قضيه معدولة الطرفين يا يكى از دو طرف است ( 263 )
.
اگر حرف سلب جزء هيچيك از اجزاء قضيه نبوده باشد محصله است و هريك از اين قضايا داراى موجبه و سالبه ميباشند ( 242 ) و قضيهايرا كه سالبة المحمول مينامند ( 278 ) گفتهاند كه از دو جهت با معدوله اختلاف دارد ( 268 ) .
يكى بحسب اعتبار ( 267 ) . و ديگرى آنكه موجبهء معدوله مانند سالبهاش وجود خود موضوع را نميخواهد ( 266 ) .
لمعهء ( 5 ) كلى و جزئى بودن و اهمال و تعيّن در قضاياى شرطيه بواسطهء ملاحظهء اوضاع و اوقات است
و بحسب شمارهء افراد نيست آنچنانكه در حمليات است ( 292 ) .
و سور محصورات شرطيه ادوات معينى هستند ( 297 ) .
لمعهء ( 6 ) بعضى از قضاياى شرطيه از دو حمليه يا از دو متصله يا از دو منفصله كه قسيم حمليهاند ( 303 )
فراهم ميآيند ،
و يا آميخته از دو قسم شرطيه . يا يكى از دو قسم شرطيه با يك حمليه ، ميباشند ( 306 ) .