در آنعلم گفتگو شود مثل علم طب كه از اعضاء مختلف بدن انسان و از دواها و غذاهاى مختلف كه بعضى از نوع معادن و بعضى از نوع سنگها و گياهها يا اجزاء حيوانى كه انواع مختلف هستند از جهت تاثير همهء اينها در صحت يا بيمارى انسان در اينعلم گفتگو مىشود ، يا در تاريخ از اشخاص مختلف و اماكن متعدد و اجتماعات متفاوت گفتگو مىشود ، لكن از اينجهت كه همگى در اطلاع يافتن بحوادث واقعه در ادوار متعاقبه مؤثر است مورد گفتگو قرار ميگيرند و در حقيقت موضوع كلى علم همان جهت جامع بين آنها مىباشد .
موضوع بالاصاله و موضوع بالعرض
( 1017 ) گاهى چيزى اصالتا موضوع علمى مىباشد مانند عدد كه بالاصاله موضوع علم حساب است و گاهى بواسطهء يك امر عارضى از حالات آن شيىء در علوم ديگر نيز گفتگو مىشود ، مانند فلزات و حيوانات و نباتات كه هريك بالاصاله موضوع علم مخصوص به خود هستند و بواسطهء خاصيتهاى مختلفى كه دارند در علوم مختلف از آنها گفتگو مىشود و از جمله از جهت خاصيت و اثريكه در صحت يا بيمارى انسان دارند در علم طب مورد بحث ميباشند .
مبادى علم
( 1018 ) مبادى علم امورى است كه محمولات مسائل بوسيلهء آنها براى موضوعات اثبات ميگردد . مبادى بر دو قسم است : مبادى