تاليف يافته باشد ، نتيجهء اين گونه برهان از اينجهت مطلق است كه همچنانيكه براى خود تأليفكننده و تشكيلدهندهء قياس يقين بمطلوب حاصل مىشود هرگاه اين قياسرا بهر شخص عاقل ديگرى عرضه بدارد و او را بمقدمات و هيئت تركيبى قياس متوجه كند ، براى او هم يقين بمطلوب حاصل خواهد شد . اعتبار اين براهين عموميت داشته و همه كس از آنها علم بمطلوب حاصل مىكند .
( 982 ) برهان مقيد : آن است كه نتيجهاش مقيد است يعنى خود استدلالكننده ميتواند علم بمطلوب پيدا كند و آن برهانى است كه از تجربيات و حدسيات و متواترات و مشاهدات يا قضايائيكه از آنها كسب شدهاند تأليف يافته باشد ؛ زيرا چنان كه معلوم شد اين گونه قضايا براى كسى يقينى ميباشند كه خود او تجربه كرده باشد و قياس خفى يعنى علت مشتركه براى او ثابت شده باشد يا خودش مشاهده نموده و تواتر براى او مسلم باشد لكن مشاهدات و حدسيات هيچكس براى ديگرى اعتبار ندارد و آنها را براى ديگران نميتواند مقدمهء قياس قرار دهد زيرا اگر طرف انكار نمايد راهى براى اثبات اين مقدمات موجود نيست .
* ( برهان لمّ ، و برهان انّ ) *
( 983 ) در هربرهانى واسطهاى موجود است كه علت ذهنى براى اثبات حكم و تصديق به حكم است ؛ و اگر اين واسطه وجود