9 - محمودات كاذبة « 1 » .
3 - مخيلات
( 925 ) مخيلات يا تخييليات قضايائى است كه موجب برانگيختن قوهء خيال و به هيجانآورندهء نفس باشد تخييل نوعى جلوه دادن مطالب است ، مانند صورتگرى و صحنهسازى كه ماهران فن قضايائيرا چنان جلوه ميدهند كه گوئى عينا در حال حاضر وقوع يافته و مشاهده مىشود ، حماسهها و غزلها و قصهسرائيها تخييليلاتى هستند كه براى ايجاد حالات مختلف روانى به عمل مىآيند .
مخيلات در هرموضوعى كه باشد موجب شگفت و نوعي التذاذ است .
مخيلات در همه مردم از هرچيزى موثرتر مىباشد و بخصوص در نفوس ساده و كودكان و عوام تاثير بيشترى دارد . شنونده ممكن است از مخيلات چيزيرا باور نكند و يا دروغ مسلّمى باشد كه شنونده آن را پيش خود تكذيب كند و در عين حال اثر كلام و مقصود گوينده در او بوجود آيد ، مثل آنكه به كسى بگويند يا بنمايانند كه عسل تلخ و بدبو و غيرمطبوع است شنونده در عين آنكه ميداند دروغ است از عسل نفرت پيدا مىكند .
مخيلات گاهى ايجاد سرور و خوشحالى و گاهى ايجاد غم و اندوه مىكند ، گاهى كار مشكلى را به نظر شنونده آسان ميسازد يا چيزيرا مشكل و محال مينماياند ، يا نسبت به چيزى رغبت بوجود مىآورد ، و يا موجب نفرت مىشود ، گاه از چيزى ميترساند ، و گاهى موجب
هامش
( 1 ) متن و شرح منطق اشارات صفحه 220 .