گاهى مظنونات با توجه بقطعى نبودن حكم بعنوان قطع و جزم و بدون اشاره به احتمال واقع نبودن حكم در دليل به كار ميروند .
2 - مشهورات
( 920 ) مشهورات آراء و عقايدى هستند كه علت قبول آنها عقل فردى نبوده و فقط بر شهرت و مقبوليت عموم اتكا دارد . اين آراء نتيجهء زندگى در اجتماع است و اگر كسى از ابتداء به حال انفراد و دور از اجتماع زيسته باشد ممكن است آنها را باور نكند ، و بطور خلاصه مشهورات قضايائى است كه ملكات حاصله و مكتسبه از حشر با اجتماع سبب قبول آنها باشد .
قسمتى از اين قضايا علاوه بر آنكه مورد قبول همه يا بعضى از اجتماعات ميباشند عقول فردى نيز آنها را پذيرفته است و اين قضايا متكى بر دو اصل ميباشند : يكى غريزهء نوعى كه هرفردى بحسب آفرينش از آن بهرهمند است ، و ديگرى عقل اكتسابى كه نتيجه زندگى با اجتماع است « 1 » .
از جهت اينكه عقل فردى به اين قضايا حاكم است اوليات ميباشند و از جهت قبول غرايز اكتسابى و شهرت قبول ، جزء مشهورات شمرده ميشوند .
هامش
( 1 ) اين مسأله كه عقل فردى صرفنظر از حشر با اجتماع داراى ادراكاتى باشد مورد قبول جامعهشناسان نيست ، زيرا آنان عقيده دارند كه همهء علوم انسانى مكتسب از اجتماع است و حتى عقول فرديرا هم زندگى در اجتماع به افراد عطا مىكند .
- 38 -