تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 593

مساهمون:

ص٥٩٣

اقسام مشهورات

مشهورات بحسب تعريف گذشته بسه قسم اصلى منقسم ميگردد و هريك از آنها نيز شامل اقسام مختلفى مىباشد كه هريك باسم مخصوصى ناميده شده است . قسمتهاى اصلى عبارتند از : مشهورات يقينى ، مشهورات بادى الرأى ، آراء محموده ، و توضيح و تفصيل هريك از اين قرار است .

اول - مشهورات يقينى

( 921 ) مشهورات يقينى ، قضايائى است كه صرف‌نظر از اجتماع عقل فردى بحسب فطرت انسانيت به آن اعتقاد داشته و به نظر هرشخصى ولو دور از اجتماع نشو و نما يافته باشد قطعى و جزمى باشد ، مثل اين قضيه كه كل بزرگتر از جزء است .

دوم - مشهورات بادى الرأى - يا شايعات

( 922 ) عقايدى است كه بحسب تمايلات و عواطف بهيمى يا حميتهاى قومى و نژادى يا تعصبات عمومى مورد قبول همه يا بعضى از مردم واقع شده ليكن با دقت و تامّل و رجوع بعقل فردى معلوم مىشود كه كاذب يا غيرمسلم است ، مثل ، يارى برادر لازم است ولو در راه ستمگرى باشد ، با مردم بايد همرنگ بود چه در كار زشت يا زيبا باشد و اين قسم در مشبهات به غير خواهد آمد ، زيرا مادهء مغالطه است .

سوم - آراء محموده

( 923 ) قضايائى است كه مردم آنها را براى اجتماع خود نافع دانسته و از اين جهت مورد قبول قرار داده و پسنديده‌اند .