قضايائيكه مورد پسند عموم و مشهور است گاهى راست و گاهى دروغاند و قضاياى صادقه گاهى محمود و گاهى غيرمحمود ميباشند .
( 924 ) بنابر آنچه گفته شد بطور كلى مشهورات شامل اين اقسام فرعى و غيرفرعى مىشود :
1 - قضاياى واجب القبول مثل اوليات و مجربات عمومى .
2 - مشهورات استقرائى ، مثل ، تكرار عمل موجب ملال است ، دفع دشمن لازم است .
3 - نتايج حاصله از حسن تربيت كه موافق با مصالح عموم است مثل ، مردمآزارى بد است ، احترام پدر لازم است ، اينها را محمودات عمومى گويند .
4 - قضايائيكه مورد قبول عموم متشرعين است ، مثل زنا حرام است ، آنها را محمودات شرعى مينامند .
5 - قضاياى دروغيكه در ظاهر از فضايل اخلاقى به نظر ميرسد مثل برادرترا يارى كن ولو در كار ستمگرى باشد ، با مردم همرنگ باش چه كار زشت يا زيبا باشد .
6 - قضايائيكه در بعضي از شرايع پسنديده و مورد قبول است ، مثل نوشيدن شراب حرام است ( نزد مسلمانان ) .
7 - قضايائيكه بحسب ملكات خلقى و انفعالاتيكه در بعضى از اجتماعات بواسطه زندگى در آن اجتماع حاصل شده مورد قبول است ، مثل ، كشف عورت قبيح است ،
8 - محمودات صادقه .
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 594
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
ص٥٩٤