قسم است . زيرا شرطيه گاهى متصله و گاهى منفصله است . و منفصله بر سه قسم است : منفصلهء حقيقيه . مانعة الجمع ، و مانعة الخلو .
بحسب جزء دوم كه حمليه است نيز بر چهار قسم است . زيرا حمليه . يا موجبه . و يا سالبه است و متعلق سلب و ايجاب گاهى مقدم و گاهى تالى مىباشد و از ضرب چهار قسم جزء اول در چهار قسم حمليه مجموعا براى قياس استثنائى 16 قسم حاصل مىشود كه ده قسم از آنها منتج و شش قسم غيرمنتج است .
( 783 ) تركيبات منتجه عبارت است از :
1 - دو تركيب از متّصله و حمليه كه در حمليه حكم به وضع مقدم يا رفع تالى شده باشد .
2 - چهار تركيب صحيح از منفصلهء حقيقيه و حمليه است كه در حمليه مقدم يا تالى وضع يا رفع شده باشد .
3 - دو تركيب مربوط بمنفصلهء مانعة الجمع است كه در حمليه حكم به وضع مقدم يا وضع تالى شده است .
4 - دو تركيب مربوط بمانعة الخلو است كه در حمليه حكم برفع مقدم يا رفع تالى شده باشد توضيح هريك از اين تركيبات با ذكر مثال در فهرست مخصوصى خواهد آمد .
تركيبهاى غيرمنتج در قياس استثنائى
( 784 ) ( اول ) در صورتى كه مقدمهء اول متصله باشد دو تركيب غيرمنتج است :