( يكى ) در صورتى كه در حمليه حكم برفع مقدم و ديگرى آنكه حكم به وضع تالى شده باشد منتج نيست .
( 785 ) رفع مقدم متصله منتج نيست زيرا مقدم لازم و تالى ملزوم آن است و لازم و ملزوم گاهى با يكديگر مساوى هستند . و گاهى لازم اعم از ملزوم است و رفع اعم مستلزم رفع اخص نمىباشد .
در جائى كه لازم و ملزوم با يكديگر مساوى باشند نيز رفع مقدم منتج نيست . زيرا قوانين منطقى و انتاج بايستى كلى باشد . و در يك مورد كه لازم اعم باشد براى عدم انتاج كافى مىباشد . به اين جهت رفع لازم نه وجود ملزوم را ثابت مىكند و نه عدم آن را .
( 786 ) وضع تالى متصله نيز منتج نيست زيرا چنان كه گفته شد تالى ممكن است از مقدم اعم بوده باشد ، و وجود اعم شامل موردى گردد كه اخص منتفى يا ثابت بوده باشد ، به اين جهت اثبات اعم نه موجب ثبوت اخص و نه موجب رفع آن ميگردد .
( 787 ) ( دوم ) دو تركيب غيرمنتج ديگر مربوط به جائى است كه جزء اول قياس منفصلهء مانعة الجمع باشد به اين بيان كه :
( 788 ) هرگاه مقدمهء اول منفصله مانعة الجمع باشد و در حمليه حكم برفع مقدم يا رفع تالى شده باشد تركيب غيرمنتج است ، زيرا مانعة الجمع در جائى صادق است كه اجتماع مقدم با تالى ممتنع باشد .
ليكن ارتفاع هردو جايز بوده باشد و در اين صورت رفع يكى مستلزم رفع ديگرى نيست .
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 533
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
ص٥٣٣