تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 494

مساهمون:

ص٤٩٤
( شرط اول ) قضيه‌اى كه اكبر موضوع آن است بايستى كلى باشد . ( شرط دوم ) دو مقدمه چنين قياسى بايستى در كيف مختلف باشند اين قاعده نسبت به شكل دوم قطعى و مسلم است زيرا اكبر موضوع كبراى شكل دوم است و محمول آن اوسط مىباشد . در كبراى شكل چهارم نيز اوسط محمول و اكبر موضوع كبرى مىباشد . ( 727 ) اين دو قاعده در شكل اول و دوم و سوم كليت دارد . و شكل چهارم كه اوسط در صغرى موضوع و در كبرى محمول مىباشد . مردد است بين آنكه شرايط شق اول . يا دوم در آن رعايت گردد . و در صورتى كه دو شرط اول رعايت شود علاوه بر اتحاد اصغر با اوسط اكبر نيز بايستى با اوسط متحد باشد . ( 728 ) در اول تقسيم قياس به اشكال چهارگانه معلوم شد كه شكل چهارم از طبع دور است و انتاج آن غيرضرورى و اثبات آن مشكل است ، به اين جهت بيشتر منطقيان به آن توجهى نداشته و از تعريف و توضيح شرايط آن خوددارى كرده‌اند . مصنف كتاب ما نيز به همان اشكال سه‌گانه اول اكتفا نموده است و ما بطور اختصار آن را توضيح ميدهيم .