براى موضوع يعنى علت حكم و رابط بين دو مقدمه است .
و ممكن است ناميده شدن اين حد به اوسط از اين جهت باشد كه معمولا افراد آن از اصغر بيشتر و از حد اكبر كمتر و از جهت شمول افراد متوسط بين آن دو حد است .
حد اوسط ركن و اهم اجزائى است كه اختصاص به قياس اقترانى داشته و اصل و اساس قياس است زيرا چنان كه معلوم شد رابط بين موضوع و محمول نتيجه است و ضرورت حكم و گاهى علت واقعى ثبوت محمول براى موضوع را بيان مىكند .
( 559 ) حد اكبر : محمول مطلوبرا حد اكبر مينامند زيرا عادتا محمول از موضوع بزرگتر است .
چنان كه گفته شد كلمهء حد بهر سه قسم اطلاق مىشود اما بيشتر به اوسط اختصاص دارد چنان كه ميگويند حد هرچيزى علت ثبوت آنست و هرچه حد نداشته باشد بر آن برهان نميتوان اقامه نمود در همهء اين اطلاقات مقصود همان حد اوسط است و مشاركت حدّ و برهان نيز به همين معنى مىباشد .
رأسان
( 560 ) دو طرف مطلوب كه موضوع و محمول آن ميباشند دو رأس ناميده ميشوند زيرا پس از حذف و اسقاط حد مكرر از اجزاء دو مقدمه فقط همين دو جزء باقى مانده و مطلوب از آنها تركيب شده و اصل و اساس مطلوب ميباشند به اين جهت رأس ناميده ميشوند .