مادى ندارد بلكه شكل و هيئتى است كه بماده قائم است و مادّه جزء شكل نيست .
دو مقدّمه بايستى در يك جزء شركت داشته باشند و گرنه بين آنها مناسبتى نخواهد بود و جزء مشترك كه رابط بين دو مقدمه است حد اوسط است كه بيان مىشود .
دوم . حد
( 555 ) حد بمعنى نهايت و طرف است و به همين مناسبت اجزاء مقدمه را حد و طرف مينامند زيرا در ابتدا و انتهاء قضيه واقع شدهاند . حدود يا اجزاء مقدمه يعنى موضوع و محمولى كه هريك از دو مقدمه از آنها فراهم آمدهاند .
حدود كه اجزاء دو مقدمهاند عينا اجزاء نتيجه بوده و در نتيجه موجودند بجز حد مكرر كه از نتيجه ساقط ميگردد .
اقسام حد
( 556 ) حد بر سه گونه است : حد اصغر . حد اوسط . حد اكبر .
( 557 ) حد اصغر : موضوع مطلوبرا كه در مقدمه ملاحظه ميكنند حد اصغر مينامند و به اين سبب اصغر ناميده شده كه بحسب معمول بايستى افراد موضوع از محمول كمتر و اخص از محمول باشد .
( 558 ) حد اوسط : جزئيكه در دو مقدمه تكرر يافته و علت اثبات محمول مطلوب براى موضوع است اوسط مينامند .
سبب اينكه اوسط ناميده شده همين است كه علت اثبات محمول