تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤

احكام سالبه بسيطه

( 252 ) از تعريف گذشته كه براى سالبه به عمل آمد چند خاصيت برايش بدست مىآيد . ( 253 ) اول - در سالبه حمل و ربط وجود ندارد زيرا سلب رفع حمل و ربط است . سالبه داراى نسبت نيست آنچنانكه بعضى گمان كرده‌اند كه نسبت سلبى نوع ديگرى از نسبت است و با نسبت ايجابى مغايرت دارد . خطاى آنها از اينجهت است كه نفى محمول و عدم آن براى موضوع حقيقت و واقعيت ندارد و نفى نوعى از نسبت نيست زيرا عدم است ، به اين دليل در جائى كه جهات قضيه را شرح ميدهند گفته‌اند قضيهء سالبه خالى از هرگونه جهتى مىباشد و اينكه امكان و وجوب و امتناع را به آن نسبت ميدهند بواسطهء تصور ايجاب قضيه است . ( 254 ) دوم - سالبه احتياجى به اين ندارد كه موضوع مقتضى عدم محمول باشد زيرا براى عدم محمول لا اقتضاء مطلق كفايت مىكند . ( 255 ) سوم - در سالبه احتياجى بوجود موضوع نيست زيرا سلب ، نفى است . و نفى اگر در هليات بسيطه باشد رفع خود موضوع است . و در هليات مركبه نفى محمول از موضوع است و بهر دو صورت از جهت سلب محتاج بوجود موضوع نيست و سالبه با انتفاء موضوع يا با وجود موضوع در هردو حال صادق است . مثلا ميتوانيم بگوئيم شريك بارى دانا نيست . يا بگوئيم پرويز دانا نيست . و اگر بگوئيم