قضيه شرطيّه لزوميه متصله مثل آنست كه بگوئيم هرگاه آفتاب برآمده باشد روز موجود خواهد بود و هرگاه روز گردد هوا گرم خواهد بود .
قضيه شرطيه لزوميه منفصله مثل آنست كه بگوئيم هرعددى يا زوج و يا فرد است .
شرطيه اتفاقيه قضيهايستكه بين دو جزء آن لزوم غيرحقيقى يعنى لزوم حكمى وجود داشته باشد .
( 196 ) لزوم حكمى در جائيست كه گوينده حكم بلزوم كند و در حقيقت بين آنها ملازمهاى نباشد . لزوم حكمى نيز نوعى از لزوم است زيرا شرطيه حكم بلزوم مىكند و تا لزوم در كار نباشد شرطيه منعقد نخواهد گرديد .
قضيه شرطيه اتفاقيه متصله مثل آنكه گفته شود هرگاه در اول هرماه بكبوتر نظر افكنند تا آخر ماه سالم خواهند ماند . اگر فلانى بيايد منهم خواهم آمد . و قضيه منفصله اتفاقى مثل آنكه كسى بگويد يا من در خانه خود مىنشينم و يا عالم خواهم گرديد .
اختلاف در آنكه موضوع دو جزء منفصله لازم است يكى باشد يا ممكن است متعدد باشند
( 197 ) بعضى اين اختلاف را ميان كشيدهاند كه موضوع مقدم و تالى در قضيه منفصله بايستى متحد باشد يا ممكن است دو چيز باشند مثلا ميتوانيم بگوئيم يا اين سطح مربع است و يا آن عدد فرد است يا من در خانه مىنشينم و يا فلانى از خانه بيرون ميرود و يا آنكه بايد