( 65 / 6 ) حمل عرضى را از اين دو جهت متعارف يا شايع ناميدهاند كه حمل ذاتى در علوم متروك و مطرود است و مورد استعمال ندارد بخلاف حمل شايع كه همهجا مورد استفاده است . زيرا علوم از آثار و خواص اشياء گفتگو ميكنند و اجزاء مفهومى مورد تحقيق نيستند .
و به همين جهت فيلسوف قرن هيجدهم كانت آلمانى احكام تحليليه را كه محمول از ذات موضوع استخراج مىشود معتبر نشمرده است .
حمل عرضى يا حمل شايع بر دو قسم است : حمل عرضى بالذات و حمل عرضى بالعرض .
حمل شايع بالذات - يا عرضى بالذات
( 66 ) حمل عرضى بالذات چنان كه گفته شد در جائى است كه موضوع فرد حقيقى محمول يعنى عين ماهيت متعلق بموضوع يا جزء آن بوده باشد . مانند زيد جسم است و زيد انسان است .
حمل شايع بالعرض - يا عرضى بالعرض
( 67 ) حمل عرضى بالعرض در جائى است كه محمول خارج از ماهيت و طبيعت موضوع و عارض بر آن باشد چه عرض خارجى باشد مثل زيد بلندقامت است و يا عرض ذهنى براى موضوع باشد مانند اجناس كه بر فصول حمل ميشوند . مثل هرناطقى حيوان است . زيرا جنس عارض بر فصل است .
( 68 ) بين حمل شايع و حمل متواطى عموم و خصوص منوجه است زيرا حمل شايع شامل همهء اقسام محمولاتى مىشود كه مفهوم محمول جزء مفهوم موضوع نباشد بنابراين شامل محمولات اشتقاقى نيز مىباشد در