هرمحمول كلى را كه ملاحظه مينمائيم از سه حال بيرون نيست :
يا خود ماهيت و يا جزء ماهيت و يا خارج از ماهيت و عارض بر ماهيت است و آنكه جزء است يا جزء چند حقيقت است و يا تجاوز از افراد يك ماهيت نميكند و آنكه عارض است يا اختصاص بيك ماهيت دارد و يا بر بيش از يك ماهيت عارض مىشود . بنابراين كلى بر پنج قسم است :
1 - خود ماهيت يا نوع . مثل انسان .
2 - جزء اعم از يك نوع يا جنس . مثل حيوان .
3 - جزء مساوى با يك نوع يا فصل . مثل ناطق .
4 - عارض مختص بيك نوع . يا خاصه . مثل تعجب .
5 - عارض اعم از يك حقيقت . يا عرض عام . مثل ماشى .
مصنف كتاب ما در اينجا نوع اضافى و نسبت بين آن را با نوع حقيقى بيان نموده است و لكن نوع اضافى در حقيقت قسم جداگانهاى از كليات نيست بلكه همان نوع حقيقى و يا جنس است كه باعتبارى نوع اضافى ناميده شده است و بحسب اين اعتبار نيز بطور اشتراك لفظى آن را نوع گفتهاند . بعلاوه در اين مورد كه ميخواسته است ثابت كند كلى بيش از پنج قسم نيست تعريف نوع اضافى مناسب با مقام نبوده و به اين جهت تعريف و توضيح آن دنبالهء نوع حقيقى خواهد آمد .
پرسشها و پاسخها
( 71 ) پرسشهاى اصلى بسيط و مركب در آخر كتاب توضيح داده خواهد شد و در اينجا پرسشهائيكه از جهت تجزيه و تركيب