واحد عددى بر دو قسم است واحد بالاتصال و واحد بالتّماس « 1 » .
تقسيم دوم كلى از جهت صدق بر افراد
[ 23 ] « متواطى و مشكك »
( 23 ) كلى متواطى آنست كه بر همهء افراد و مصاديق خود بطور تساوى و بدون تفاوت صدق كند مانند مفهوم چهار و مفهوم انسانيت كه بر همهء چهارها و همهء انسانها بدون تفاوت صدق مىكند و تفاوت آنها در عوارض و زوايد است و اصل چهار و انسانيت در همه يكسانست و مانند مفهوم سنگ كه بر سنگهاى ريز و درشت ، نرم و سخت ، معدنى و غيرمعدنى بدون تفاوت صادق است
كلى مشكّك : آنست كه در همه يكسان نباشد و بطور اختلاف بر افراد خود صدق كند مثل نور كه در بعضى بطور شدت و بر بعضى بطور ضعف صدق مىكند .
( 23 / 2 ) تشكيك بسبب يكى از اين امور حاصل مىشود :
1 - تشكيك باولويت و عدم اولويت مثل اختلاف علت و معلول در وجود زيرا علت بر معلول در وجود و آتش در حرارت بر آب اولويت دارد . زيرا گرمى آب از آتش و وجود معلول از علت است .
2 - تشكيك بحسب غنى و فقر مثل علت كه در وجود از معلول غنىتر و معلول از علت بوجود نيازمندتر است .
هامش
( 1 ) براى توضيح و تفصيل هريك از اين اقسام و اقسام ديگر بكتاب الهيات شفا ص 425 و تعليقات صدر الدين شيرازى ص 86 به بعد و كتب ديگر رجوع شود .