اذيت و كشتارى را كه قريش به مسلمانان مستضعف وارد مىساختند ، نسبت به اينان نيز روا دارند .
حتى خود رسول خدا ( ص ) تكذيب و اهانت بسيار ديد و با صبرى شگفتانگيز تبليغات دروغين قريش و مبارزهء سخت آنان عليه دين را تحمل كرد .
وى از توطئهء دقيقى كه قريش براى ترور او چيده بود رهايى يافت ، همانطور كه با تحمل مشقت فراوان ، هنگام هجرت از مكه به مدينه ، از تعقيب آنان مصون ماند .
با آن كه بزرگترين ستمها و بىعدالتىها بر مسلمانان تحميل گرديد ، امّا رسول خدا ( ص ) هنگام فتح مكه فرمود : « برويد ، شما آزاد شدگانيد ! ! »
پيامبر خدا ( ص ) جز در صورت ناچارى اقدام به مبارزه نكرد ؛ و همهء غزوههاى آن حضرت براى مقابله با تجاوز داخلى و خارجى و يا خنثى كردن مقاصد تجاوزكارانه دشمن بود . از اندك تمايل دشمن نسبت به صلح استقبال مىكرد و از راه بستن پيمان ، با آنها ارتباط برقرار مىساخت .
بررسى غزوههاى پيامبر ( ص ) اگر با روحيهء بى طرفى و آزاد از خواهشهاى نفسانى انجام گيرد ، ثابت مىكند كه مسلمانان به هيچ كس تجاوز روا نداشتهاند - چونكه خداوند تجاوزگران را دوست نمىدارد - .
همين طور اين بررسى ثابت مىكند كه قصد مسلمانان از جنگ ، مجبور ساختن مردم براى ورود به اسلام نبود ، چنان كه بسيارى از رجال قريش پس از فتح مكه بر شرك خود باقى ماندند . آنان در حالى در جنگ حنين شركت جستند كه مسلمانان مىدانستند كه هنوز بر اعتقاد نخست خويش باقى هستند . خداوند متعال مىفرمايد :
« لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ »
« 1 » ( در دين اجبار نيست ) . . . و مىفرمايد :
« أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ »
« 2 » ( آيا تو مىخواهى مردم را مجبور كنى كه ايمان بياورند ؟ ) از جملهء اين مشركان صفوان بن اميه ، ابو سفيان و كلدة بن حنبل بودند .
آيا پس از آنكه قريش تسليم گرديد و مكه دروازههايش را به روى مسلمانان گشود ،
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) ، آيهء 256 .
( 2 ) - يونس ( 10 ) ، آيهء 99 .