كامل ، هر اندازه هم كه دشوار مىبود ، به اجرا در مىآوردند .
كمال انضباط رزمندگان اسلام نياز به ذكر ندارد ، زيرا نمونههاى آن از شمار بيرون است . از ديدگاه قرآن كريم اطاعت عين ديندارى است :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ »
« 1 »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را [ نيز ] اطاعت كنيد .
آموزش پيشرفته : رسول خدا ( ص ) به آموزش تيراندازى و اسب سوارى يارانش اهتمام مىورزيد و مىفرمود : « هر كس تير اندازى را بياموزد و سپس آن را رها كند ، به نعمتى از نعمتهاى خداوند كفران ورزيده است . »
وى تنها به تشويق آموزش مستمر تير اندازى و اسب سوارى ( آموزش فردى ) بسنده نكرد ، بلكه فنون حركت از مبدأ به مقصد ، شيوههاى مبارزه ، وظايف نگهبانى ( آموزش عمومى ) را نيز به يارانش آموخت .
در حركت از مبدأ به مقصد ، در همهء غزوهها ، تشكيلات تاكتيكى مناسب را اتخاذ مىفرمود و به اين ترتيب پشتيبانى لازم براى نيروى خودى را تأمين مىكرد و دشمن را از غافلگير كردن آنان محروم مىساخت .
در نبردهاى بدر و احد و بسيارى از نبردهاى ديگر به شيوهء صف جنگيد و در غزوهء احزاب مواضع دفاعى پشت خندق را سازمان داد ؛ و در جاهاى آسيب پذير نگهبان گماشت .
در مبارزهء عليه يهوديان دست به پيكار شهرى زد ، همانطور كه سريهء ابو سلمه بر سر بنى اسد ، يك تهاجم بامدادى بود . پيروزى در اين دو نبرد نشان آموزش پيشرفتهء مسلمانان است .
همچنين رسول خدا ( ص ) به راهپيمايىهاى طولانى در اوضاع و احوال گوناگون شب و روز اقدام فرمود ، كه مىتوان از آنها به آموزش دشوار تعبير كرد .
همهء اين آموزشهاى فردى ، عمومى و دشوار موجب پيشرفت مسلمانان مىگرديد ؛
هامش
( 1 ) - نساء ( 4 ) ، آيهء 59 .