چندى به دعوت ابن الاحمر سلطان غرناطه به غرناطه رفت و در آنجا به تدريس طب و رياضيات و نجوم پرداخت . سال وفات او را جايى ذكر نكردهاند به ظن قوى در اواخر قرن هفتم وفات كرده است . « 20 »
( * * * ) ابو زكريا يحيى بن احمد العوام ، از اشبيليه بود . از علماى علم كشاورزى بود . در اواخر قرن ششم هجرى ( اواخر قرن دوازدهم ميلادى ) در اشبيليه مىزيست . كتاب او به نام « الفلاحه » سبب اشتهار او شد . در اين كتاب بيشتر به كتاب « الفلاحه » ابن بصال طليطلى نظر داشته است . ابن العوام در اثر خود در باب فنون زراعت و كيفيت عمل زراعت و درختكارى و كود دادن زمين و اصلاح آن و انتخاب بذر و نهالهاى نيكو و سالم و موسم مناسب كاشتن هر صنفى از بذر و نهال كه سبب خوبى و فراوانى محصول مىشود به تفصيل سخن گفته است . « 21 »
3
اكنون بار ديگر به ذكر نوابغ دانش پزشكى در خلال عصر موحدى بازمىگرديم ، كسانى كه بيش از پزشكى به فلسفه اشتهار دارند ولى بزرگترين اطباى سراسر قرون وسطا هستند . اينان سه تن هستند : ابو بكر بن طفيل و ابو الوليد بن رشد و موسى بن ميمون القرطبى .
( * * * ) ابو بكر محمد بن عبد الملك بن محمد بن طفيل القيسى ، از وادى آش بود . تاريخ ولادتش را تحقيقا نمىدانيم . شايد در سالهاى اول قرن ششم هجرى متولد شده باشد . ابن طفيل نخست در نزد كسانى چون ابو محمد الرشاطى و عبد الحق بن عطيه حديث و فقه و لغت آموخت ولى به فلسفه و علوم اوايل گرايش يافت و نزد ابو بكر بن الصائغ ( ابن باجه ) و ديگران به تحصيل پرداخت و در فلسفه و طب سرآمد شد . ابن طفيل عالمى محقق بود و شيفتهء حكمت
هامش
( 20 ) . الاحاطه ، نسخهء خطى اسكوريال 1673 . الغزيرى برگ 107 .
( 21 ) . كتاب « الفلاحهء » ابن العوام بار اول در سال 1802 در مادريد در دو جلد بزرگ از روى نسخهء خطى كتابخانهء اسكوريال به اهتمام يوسف آنتونيو همراه با ترجمهء اسپانيايى آن چاپ شده است .