حالى كه هنوز به سن بلوغ نرسيده بود . اعمال كودكانه و جنونآميز آن ايام او را از پرداختن به سياست و تدبير ملك بازمىداشت . از اينرو در عهد او اوضاع ثغور به تباهى گراييد و پادگانهاى مرزى ضعيف شد و باد دولت موحدين فرونشست . « 31 »
كارگزاران دولت او بيشتر رجالى بودند كه در عصر پدرش محمد الناصر نيز زمام امور را در دست داشتند . وزيرش ابو سعيد عثمان بن عبد اللّه بن ادريس بن ابراهيم بن جامع وزير پدرش بود . قريب نيم قرن اين خاندان عهدهدار وزارت خلفا بودند و جد ايشان از اصحاب المهدى بود . وزارت ابو سعيد تا سال 615 به طول انجاميد . سپس المستنصر او را عزل كرد و يكى از نزديكان خود زكريا بن يحيى بن اسماعيل الهزرجى را وزارت داد و او تا پايان عمر خليفه در آن مقام بود . دبيران او ، دبيران پدرش و جدش يعنى ابو عبد اللّه بن عياش و ابو الحسن بن عياش بودند . چون آن دو از پى هم در سال 619 ه وفات كردند ، ابو عبد اللّه محمد بن يخلفتن فازازى را كه پيش از اين دبير الناصر بود به دبيرى برداشت . ابو عبد اللّه پيش از دبيرى قاضى مرسيه بود . خليفه ابو جعفر احمد بن محمد بن عبد الرحمان بن عياش را در اين كار با او شريك گردانيد .
كاتب جيش او احمد بن منيع بود ، كاتب جيش پدرش . مبشر الخصى حاجب پدرش منصب حاجبى او را داشت و چون او بمرد فارح الخصى معروف به ابو السرور جاى او بگرفت و تا پايان حيات خليفه در همان منصب باقى بود .
ابو عمران موسى بن عيسى بن عمران قاضى عصر پدرش تا پايان عصر او نيز منصب قضا داشت . خاندان ابو عمران نيز از زمانهاى كهن عهدهدار مناصب قضا بودند . جد ايشان ابو عمران موسى الضرير داماد عبد المؤمن بود .
المستنصر صاحب فرزندى نشد . گويند كنيزى از او حامله بود كه از سرنوشت فرزند او خبرى در دست نيست . « 32 »
هامش
( 31 ) . تاريخ ابن خلدون ، العبر ج 7 / ص 169 .
( 32 ) . ابن ابى زرع ، روض القرطاس ، ص 161 .