و بازو و لاميگو ( لميقيه ) و چند بلاد و ضياع ديگر . كنت هنرى كه در اين زمان لقب دوك داشت نه به صورت يك امارت مستقل ، بلكه به عنوان اقطاعى از مملكت قشتاله بر آن فرمان مىراند و به قشتاله جزيه مىداد و در جنگهاى آن برضد مسلمانان با يك گروه صد نفرى از سوارانش شركت مىكرد . اعقاب او به توارث جانشين او شدند . البته تريسا عنوان ملكه را از خاندان شاهى خود به ارث برده بود . شهر قلمريه مركز اين امارت جديد بود ، ازاينرو در روايات اسلامى از فرمانرواى پرتغال با عنوان « صاحب قلمريه » ياد مىكنند . با آنكه كنت هنرى براى حفظ و حراست حدود قلمرو خويش جديت بسيار مىكرد ، مسلمانان توانستند شهرهاى اشبونه و شنترين را از او بستانند . چون آلفونسوى ششم را در سال 1109 م مرگ فرا رسيد ، در وصيتنامهء خود حقوق كنت هنرى را بر ولايت پرتغال تأييد كرد ولى بدان شرط كه تابع قشتاله باشد . البته كنت هنرى مستقلا بر پرتغال فرمان مىراند و متابعت از قشتاله نامى بيش نبود .
چون جنگ داخلى ميان آلفونسوى محارب و زنش ملكه اوراكا بالا گرفت كنت هنرى نخست در كنار پادشاه آراگون قرار گرفت و در جنگ كامبودى سبنيا به يارى او برخاست ، زيرا مىترسيد اوراكا استقلال كشورش را برهم زند . و چون اوضاع دگرگون شد و اوراكا به هزيمت شد و در استرقه به محاصره افتاد ، كنت هنرى با او از در آشتى درآمد و سپس در كنار او جنگيد و به فرانسه رفت تا براى يارى او لشكر گرد آورد . اين اقدام در برابر استيلاى پرتغال بر شهر توى و اراضى واقع بر ساحل راست منيو انجام پذيرفت . كنت هنرى در ماه مه سال 1112 م بمرد و جز كودكى سه ساله به نام آلفونسو از او باقى نماند . مادرش ملكه تريسا به نيابت او زمام ملك به دست گرفت .
دونيا تريسا علاوه بر زيبايىاش زنى هوشمند و با عزم و اراده بود . براى پاى برجا ساختن سلطنت و استقلال كشور خود و توسعهء مرزهاى آن مىكوشيد .
ديديم كه چگونه در خلال جنگهاى داخلى قشتاله فرصت غنيمت شمرد و با كنت دوتراوا و شورشيان جليقيه بارها برضد خواهرش اوراكا همدست گرديد . سپس در كنار اوراكا و اسقف خلمريث قرار گرفت و ديديم كه سرانجام چگونه توانست آنچه را كه شويش از اراضى جليقيه به دست آورده بود نگهدارد و در سال 1119 م
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 538
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٥٣٨