ابو محمد عبد اللّه بن محمد بن سيد البطليوسى . اصل او از بطليوس بود در غرب اندلس . به سال 444 ه در آنجا متولد شد و در بلنسيه سكونت گزيد و در آنجا تحصيل علم كرد . در نحو و علوم لغت استاد بود . دانشپژوهان از هرسو به نزد او مىآمدند و درس مىخواندند . او را تأليفاتى چند است كه از آن ميان شرحى كه بر كتاب سقط الزند ابو العلاء معرى نوشته مشهور است . ابن خلكان شرح او را از شرحى كه خود ابو العلاء بر سقط الزند نوشته و آن را ضوء السقط ناميده بهتر مىداند . ديگر از آثار او كتاب الاقتضاب فى شرح ادب الكتاب است و نيز كتابى در حروف پنجگانه سين و صاد و ضاد طاء و دال . نيز كتاب الحلل فى شرح ابيات الجمل و كتاب الحلل فى اغاليط الجمل و كتاب شرح الموطأ و كتاب التنبيه على الاسباب الموجبة لاختلاف الامة . ابن سيد شعر نيز نيكو مىگفت . در بلنسيه در اواسط رجب سال 521 ه / ژوئن 1127 م درگذشت . « 1 »
از اعلام اهل لغت يكى هم يونس بن محمد بن مغيث ، در قرطبه به سال 447 ه متولد شد . و در آنجا علم آموخت و در لغت استاد شد . همچنين در روايت و علم انساب و ادب سرآمد گرديد . از استادان ابن بشكوال بود ابن بشكوال در الصله از او ياد مىكند . در قرطبه به سال 532 ه / 1137 م وفات يافت . « 2 »
ديگر ، از ايشان عبد الجليل بن عبد اللّه ، معروف به التدميرى بود . اصل او از استان تدمير بود . در المريه پرورش يافت و در ادب عرب و لغت استاد شد . شعر نيز نيكو مىگفت . چندى در بجايه در ظل حمايت بنى حماد زيست . از آثار اوست كتاب التوطئة فى العربيه و شرحى بر كتاب الفصيح ثعلب و شرح بر ابيات جمل زجاجى و كتاب الفوائد و الفرائد . در فاس به سال 555 ه وفات كرد . « 3 »
و ديگر ، عبد اللّه بن الحسن بن عبد اللّه بن يزيد السعدى . از قلعهء يحصب . ابو محمد كنيه داشت . نزد ابو جعفر البطروجى و ابو الحسن بن الباذش درس خواند . در فقه و علم قراآت و در لغت و ادب براعت يافت . در نحو تبحر داشت و بر الكتاب سيبويه
هامش
( 1 ) . ابن خلكان ، وفيات الاعيان ج 1 / ص 232 و 333 . ابن بشكوال الصله ، شماره 643
( 2 ) . الصله شماره 1558 و نيز در161 oN , dibi : seugioB snoP( 3 ) . التكمله ، شمارهء 175 .