استظهار مىكرد . از موطن اصلى خود به شهر القبذاق « 1 » از اعمال جيان رفت و در آنجا رحل اقامت افكند و هم در آنجا به سال 559 ه / 1164 م درگذشت . « 2 »
2
اما در زمينهء علوم مىگوييم كه نهضت درخشان علمى عصر مرابطين امتداد نهضت علمى و فكرى عصر ملوك الطوايف بود . در عصر مرابطين تنى چند از شخصيتهاى علمى ظهور كردند كه نه تنها در اندلس بلكه در ديگر اعصار و امم نيز از سرآمدان و اقطاب بودند .
نخستين ايشان فيلسوف ابو بكر محمد بن يحيى بن الصائغ التجيبى بود ، مشهور به ابن باجه است . از مردم سرقسطه بود . در اواخر دولت بنى هود برآمد و در رياضيات و نجوم و علوم طبيعت و فلسفه در آن مكتب رياضى كه در ضلل دولت المقتدر بن هود و پسرش المؤتمن شكوفا شده بود ، به تحصيل پرداخت و نبوغ خويش بنمود . چون امير ابو بكر بن ابراهيم مسوفى ، پسر عم امير المسلمين على بن يوسف و داماد او ، به سال 508 ه امارت سرقسطه يافت ابن باجه را به وزارت خود برگزيد و با آنكه به آراء الحادى متهمش كرده بودند ، او را از مقربان خويش ساخت . فتح بن خاقان در كتاب خود المطمح او را مورد حمله قرار داده و به الحاد و انحلال عقيده نسبت داده بود و در حق او گفته بود كه « در آن تعاليم نظر مىكند و همه در انديشهء اجرام افلاك و حدود اقاليم است و كتاب خدا را به يكسو نهاده است . » بارى چون در سال 512 ه / 1118 م سرقسطه به دست مسيحيان اسپانيا افتاد ، ابن باجه از آنجا به اشبيليه رفت سپس رهسپار مغرب شد و در سال 533 ه / 1138 م در فاس جهان را بدرود گفت .
ابن باجه يكى از بزرگترين فلاسفه و متفكران اندلس است . قريب به بيست
هامش
( 1 ) . القبذاق را امروزeteduaclAگويند ، در جنوب غربى جيان .
( 2 ) . ابن عبد الملك التكمله ، مخطوط ياد شده ( شمارهء 1682 الغزيرى ) .