و پنج جلد كتاب نوشته كه جز اندكى از آنها به دست ما نرسيده . است ابن باجه افزون بر اين مردى اديب و شاعر بود . « 1 »
ديگر ، على بن عبد الرحمان بن يوسف بن مروان بن يحيى الخزرجى است .
طبيب بود ، از مردم طليطله . در آنجا پرورش يافت و علاوه بر فقه در طب نيز حذاقت يافت . نزد ابو المطرف بن وافد كه در آن روز مشهورترين پزشكان و دانشمندان اندلس بود ، درس خواند و در اين صناعت اشتهار يافت . چون قشتاليان در سال 478 ه / 1085 م بر طليطله مستولى شدند . او از شهر بيرون آمد و چندى در ديگر بلاد اندلس به گردش پرداخت و در بطليوس و سپس در اشبيليه و قرطبه سكونت جست . در سال 449 ه / 1105 م در قرطبه درگذشت . « 2 »
ديگر ، دانشمند پزشك و اخترشناس امية بن عبد العزيز بن ابى الصلت بود . در سال 460 ه در دانيه متولد شد و در نزد بزرگان زمان علم آموخت . از استادان او ابو الوليد الوقشى قاضى دانيه بود . در ادب و طب و نجوم استاد شد . از موطن خود دانيه بيرون آمد ، زيرا اوضاع دانيه پريشان شده بود . در سال 489 ه در عصر خلافت المستعلى فاطمى فرزند المستنصر و وزير او الافضل شاهنشاه به مصر رفت . بدان اميد كه زندگى خوش و آرامى در انتظارش باشد . در اسكندريه فرود آمد و چندى در آنجا زيستن گرفت . سپس به قاهره آمد و به وسيله برخى از حواشى الافضل به نزد او راه يافت ولى آن اميدها همه بر باد يافت و از او نصيبى نيافت . چنان كه گويد :
« درنگ من به دراز نكشيد . زيرا به عيان ديدم كه بضاعت مرا به اندك مىخرند و صناعت مرا رواجى نيست ، حتى به من اهانت روا مىدارند و ضايعم مىگذارند . » بدتر از اينها الافضل فرمان داد او را به زندان برند و به عللى كه در روايات روشن نشده بند بر او نهند . ابن ابى الصلت سالى چند در حبس ماند و چند اثر از آثار خود را در آنجا پديد آورد . از جمله رسالهء العمل باصطرلاب و كتاب الوجيز فى علم الهيئه و كتاب الادوية المفرده و كتاب تقويم الذهن را در منطق در زندان نوشت . در سال 505 ه از زندان آزاد شد و به فرمان وزير از قاهره تبعيد شد . به اسكندريه و از آنجا
هامش
( 1 ) . الاحاطه ( 1956 ) ج 1 / ص 412 - 416 .
( 2 ) . ابن عبد الملك ، الذيل و التكمله السفر الرابع .