عبد المؤمن در كنار اين خصايل و صفات بديع مردى سختدل و خونريز بود . ابن الاثير مورخ نقاد درباره او گفته است كه به سبب گناه كوچكى خون مسلمانى را مىريخت . « 1 » در اين كتاب نيز در ضمن بيان مراحل مختلف زندگى او از بسيارى حوادث سخن گفتهايم كه به دست او خون بسيار كسان ريخته شده است . يكى از اين حوادث حادثه اعتراف و تطهير قبايل بود ، كه در سال 554 ه برطبق صورتى كه در نزد او بود و خود آن را تهيه كرده بود هزارها تن به قتل رسيدند . در زندگى عبد المؤمن اين گونه صحنهها اندك نبوده است ، ولى بايد اين نكته را نيز بيفزائيم كه اين شدت عمل و ريختن خون مخالفان از اصول كيش محمد بن تومرت بود .
* * * عبد المؤمن در تنظيم امور دولت و دستگاه حكومت خود و فرماندهى سپاه به گروهى از دبيران و فرماندهان از قبايل مختلف مغرب و اندلس متكى بود .
عبد المؤمن مىدانست كه اصحاب المهدى و مشايخ موحدين از مصامده و جزايشان همه از قبايل بدوى هستند كه در عقيده خويش استوارند و اگرچه ممكن بود در امور دعوت و فرماندهى لشكرها به آنان بسنده كرد ولى براى تأسيس دولت موحدى و استحكام پايههاى آن به عناصر ديگرى نياز بود . ازاينرو در استخدام اولياى دولت سابق مرابطين ، از قبايل لمتونه و مسوفه و نيز از مردم اندلس لحظهاى ترديد نكرد . از اين جمله بودند على بن عيسى بن ميمون سردار پيشين ناوگان مرابطين و براز بن محمد المسوفى كه خود يكى از سرداران سترك مرابطين بود . همچنين كاتب ابو جعفر بن عطيه و برادرش عقيل بن عطيه كه اين دو از دبيران دولت لمتونه يعنى مرابطين بودند ، و نيز ميمون الهوارى .
عبد المؤمن براى دبيرى خود اخيل بن ادريس رندى صاحب پيشين رنده را به خدمت گرفت كه او نيز از دبيران دولت لمتونه بود . همچنين ابو الحسن بن عياش قرطبى و ابو بكر بن ميمون قرطبى و خطيب ابو الحسن اشبيلى و همتاى او خطيب ابو محمد عبد اللّه بن جبل ، از اين دست كارگزاران بودند . به كار گماشتن وزراء و دبيران اندلسى در دربار مراكش از ابتداى دولت مرابطى سابقه داشت ، زيرا وزيران
هامش
( 1 ) . ابن الاثير ، الكامل ج 11 / ص 109 .