انقلاب زبانه كشيد . سبب آن بود كه ميان يكى از مماليك حكم و مردى كه شمشير صيقل مىداد و تعهد كرده بود شمشير او را صيقل دهد و دير كرده بود گفتگو درگرفت و آن مملوك مرد صيقلى را بكشت . مردم به يكباره برخاستند و دست به سلاح بردند .
پيشاپيش شورشيان ، مردم ربض جنوبى در كرانهء ديگر نهر بودند . اين ناحيه را شقنده مىگفتند . بيشترشان از مردم عادى بودند . اين شورش در روز سيزدهم رمضان سال 202 ه / بيست و پنجم مارس سال 818 م واقع شد « 33 » . شورشگران از هر سو به جانب قصر راندند و حكم در ميان نگهبانان و غلامان به دفع ايشان كمربسته بود . پسر عم خود عبد اللّه البلنسى را كه صاحب صوايف بود و حاجب عبد الكريم را با جمعى از سواران و پيادگان به دفاع برگماشت . اين نيرو به پيش راند و جمعيتى را كه تا درگاه قصر پيش آمده بود واپس نشاند ، سپس راه خود را به سوى نهر بگشود و از نهر گذشت و به موطن شورشيان به آن سوى نهر رسيد و آتش در چند محله زد . آتش زدن محلات در پراكندن جمع شورشيان مؤثر افتاد . تا شعلههاى آتش نمايان شد هركس تلاش مىكرد به خانهء خود بازگردد و با خاموش كردن آتش زن و فرزند خويش از مرگ برهاند . دراينحال لشكريان از هر سو شورشيان را در ميان گرفتند و خلق كثيرى از ايشان را كشتند ، سپس به تعقيبشان پرداختند و خانههايشان را غارت كردند و شمار كثيرى را اسير نمودند . بعضى نيز توانستند بگريزند ، از جمله برخى
هامش
( 33 ) . روايات اسلامى در تاريخ اين واقعه اختلافى آشكار دارند : در بيشتر روايات اندلسى تاريخ آن 202 ه ضبط شده . ابن الابار با تعيين روز و ماه مىگويد كه در روز چهارشنبهء سيزدهم رمضان سال 202 ه واقع شد . الحلة السيراء ، ص 39 . ابن عذارى ، نيز همين سال را ضبط كرده . ج 2 / ص 87 . همچنين چند روايت كه در مخطوط ابن حيان آمده از جمله روايت رازى ص 103 و 104 مؤيد اين امر است . ابن اثير مىگويد كه واقعهء ربض در سال 198 ه بوده هرچند روايت سال 202 را نيز ذكر مىكند . ج 6 / ص 101 و 102 . مورخين مشرق نيز اين روايت را برگزيدهاند . مثلا مقريزى مىگويد آمدن اندلسيها پس از اين واقعه به اسكندريه در سال 199 ه بوده و اشاره مىكند كه آنان در جنگ داخلى كه در سال 200 و 201 ه جريان داشت شركت داشته بودند . رجوع كنيد به خطط المقريزى - مصر - ج 1 / ص 278 - 280 . اين روايت ، روايت ابن اثير را كه مىگويد واقعه در سال 198 ه اتفاق افتاده تأييد مىكند . دوزى نيز همين روايت را پذيرفته ( ج 1 / ص 296 و 297 ) و به روايت مقريزى استشهاد مىكند . ولى ما روايات اندلسى را مىپذيريم ، زيرا هم قديمىترند و هم به ميدان حوادث نزديكتر . بخصوص جنگ داخلى مصر كه اندلسيها در آن شركت داشته بودند در فاصلهء سالهاى 199 تا 205 ه ادامه داشته به اين ترتيب مىتوان ميان دو روايت وفق داد .
رجوع كنيد به النجوم الزاهره ، ج 2 / ص 169 و 178 .