شارلمان لشكرى عظيم به سردارى پسرش لويى امير اكوتين براى فتح برشلونه به اسپانيا فرستاد . اين لشكر به دو بخش شد : بخشى به سردارى حاكم جرونده به محاصرهء برشلونه رفت و بخشى به سردارى گيوم كنت دوتولوز در جنوب غربى برشلونه ميان لارده و طركونه مستقر شد تا راه هرگونه مددرسانى را به شهر در محاصره افتاده بربندد . حكم بن هشام در اين روزها به تعقيب شورشيان و مقدم بر همه عم خود عبد اللّه مشغول بود . والى برشلونه سعدون الرعينى سخت در تنگنا افتاده بود و بيهوده چشم به راه يارى قرطبه بود . سعدون در يك شهر مرزى دورافتاده و بىاميد از يارى همكاران خود واليان ثغر اعلى مأيوس بود ، زيرا بيشترشان در دل هوس عصيان بر ضد حكومت قرطبه مىپختند و پريشانى اوضاع را به نفع خود مىپنداشتند . با اين همه برشلونه نيك مقاومت مىكرد . والى شجاع قصد مقاومت داشت . چندى با حرمان و گرسنگى دست به گريبان بود و از هيچ جا مددى نمىرسيد . ناگاه سپاه تازهاى به سردارى لويى بيامد تا محاصره را سختتر كند . سعدون چنان ديد كه خود به قرطبه رود و يارى خواهد . در ظلمت شب از برشلونه بيرون آمد و آهنگ آن داشت كه از خطوط دشمن بگذرد ، ولى او را گرفتند و اسير كردند . برشلونه پس از آنكه هزاران تن كشته داده بود ديگر نمىتوانست پايدارى كند . چند جاى بارويش فروريخت و مجبور شد پس از هفت ماه محاصره تسليم شود . فرنگان به جاى برشلونه ، جرنده را مركز ثغر گوتى قرار دادند . اين شهر بعدها بارور شد . فرنگان حكام اين ناحيه را از كنتهايى كه اصل گوتى يا فرانسوى داشتند برمىگزيدند . ديرى نپاييد كه اين كنتها چون در خود نيرويى يافتند و ديدند از مركز فرمانروايى پادشاه فرانسه به دورند خود دعوى استقلال كردند . ثغر ميان مسلمانان و فرنگان امارتى مسيحى بود به نام امارت قطلونيه كه بعدها جزء مملكت نيرومند آراگون گرديد . اسلام با از دست دادن برشلونه بزرگترين و استوارترين ثغور خود را در اقصاى اسپانيا از دست داد و حدود اندلس كه روزگارى آن سوى جبال پيرنه بود به ثغر اعلى بازپس آمد « 21 » .
در سال 189 ه / 805 م حكم بن هشام توطئهاى را كه براى خلع او طرح شده
هامش
( 21 ) . مورخان اسلامى سال 185 ه / 801 م را سال سقوط برشلونه ضبط كردهاند و در اين مورد با روايات مسيحيان متفقاند . ابن حيان ، ص 90 . ابن الاثير ، الكامل ، ج 6 / ص 55 . همچنين :. 142 . p . I . loV , anapsE ed . tsiH : arimatlA ; 254 - 844 . p . I . V . dibi : ttocS