در ميان قبايل ساكسونها سرسختترين دشمنان فرانسه بررسى كنند . ميان اين دو روايت عربى و لاتينى فرق ديگرى هست : روايت عربى معتقد است كه شارلمان به دعوت جمعى شورشگران مسلمان ، لشكر به اسپانيا آورد تا بر ضد حكومت قرطبه وارد عمل شود ، و روايت لاتينى معتقد است كه حملهء شارلمان متوجه سركوب كردن بشكنس بود .
روايت عربى باوجود ايجاز خود ، مهمترين حوادث اين نبرد و عناصر اساسى آن را در نهايت دقت بررسى مىكند . پيدال كه آخرين كسى است كه در اين باره قلمفرسايى كرده و قضايا را با ديدى انتقادى نگريسته معتقد است كه روايت عربى از جهات بسيارى بر روايات لاتينى برترى دارد . يعنى در بيان حملهء شارلمان به اسپانيا از تناقضگويى و غموض به دور است و برخى خبرها را كه در نهايت اهميت و شايستهء ذكر هستند بيان مىدارد .
پيدال در برابر برخى محققين مثل باسه و جز او كه مىگويند روايت عربى خالى از خطاهاى تاريخى نيست به دفاع برخاسته و تأكيد مىكند كه برعكس ، ميان روايات عربى و لاتينى تناقضى نيست . آنچه هست اين است كه هريك از آن دو به يك جنبه توجه داشتهاند ، ولى هردو در بيان حوادث مهم و اصلى متفقالقولند « 22 » .
هامش
( 22 ) .. 871 771 . p . dibi : ladiP . M . R