تقسيمبندى ، در آغاز فتح نيز با تعديلى در حدود آن معمول بود . قسمتهاى پنجگانهء اندلس از اين قرار بود : ولايت باطقهء
) aciteaB (
قديم كه ميان نهر وادى يانه و درياى مديترانه واقع بود ، شامل شهرهاى قرطبه ، قرمونه ، استجه ، اشبيليه ، شذونه ، لبله ، مالقه ، البيره و جيان . ديگر ولايت طليطله ، كه ولايت قرطاجنهء قديم است . اين ولايت از جبال قرطبه در شمالشرقى اندلس تا نهردويره ( دورو ) و جبال وادى الحجاره در شمال گسترده است و مشهورترين شهرهاى آن طليطله ، مرسيه ، لورقه ، اوريوله ، شاطبه ، دانيه ، لقنت ، بلنسيه ، شقوبيه ، وادى الحجاره ، وقونقه .
سوم ولايت مارده شامل لوجدانيا يا جليقيهء قديم . سمت شرقى آن وادى يانه است و تا اقيانوس كشيده شده است . مشهورترين شهرهاى آن مارده است و باجه و اشبونه و استرقه و سموره و شلمنقه . چهارم ولايت سرقسطه شامل كانتبرياى قديم . جانب شرقى آن نهر تاجه است و بر كرانهء رود ايبر تا جبال پيرنه و بلاد بشكنس و مشهورترين شهرهاى آن عبارتند از سرقسطه ، طركونه ، جيرنده ، برشلونه ، ارقله ، لارده ، طرطوشه و وشقه . پنجم ولايت اربونه كه ولايت ثغر است و در شمالشرقى جبال پيرنه تا دريا گسترده است و شامل مصب رود رون است و مشهورترين شهرهاى آن ، اربونه است و نيمه و قرقشونه و اجده و بزييه و ماجلونه « 7 » .
يوسف بن عبد الرحمان به تنظيم و اصلاح لشكر جدى بليغ نشان داد و براى سركوبى اغتشاشات داخلى و حفظ مرزهاى شمالى نيروى عظيمى بسيج كرد .
آنگاه به سردارى پسر خود ابو الاسود محمد بن يوسف و سليمان بن شهاب و حصين العقيلى لشكرى راهى شمال نمود . مسيحيان همواره منتظر فرصت بودند تا چون اوضاع داخلى پريشان گردد به اراضى شمالى دستاندازى كنند و در آن ايام بر بسيارى از دژها و جنگگاههاى شمالى مستولى شدند و تا كرانههاى رود دويره ( دورو ) پيش آمده بودند . بشكنس و گوت كه در آن سوى جبال پيرنه بودند شورش كردند و اميرشان كنت آنزيموند از پپن - ملقب به كوتاه - پادشاه فرانسه ، براى جنگ با مسلمانان يارى خواسته بود . آنزيموند كه از اشراف گوت بود ، منتظر
هامش
( 7 ) . پيش ازين به تقسيمبندى اسپانيا برحسب آنچه بكرى آورده است اشاره كرديم . رجوع كنيد به ذيل صفحهء 69 .