15 - عدم ايجاد شبهه در اصول عقيدتى مردم : شبههها و تشكيكات را در مسائل و اصول دين آنچنان تقويت ننمايد كه قادر به پاسخگوئى و رفع شبهه با أحسن وجه از أذهان نگردد و با اين امر اساس اصول دينى مسلمانان را خراب نمايد . « 1 »
16 - محبّت و مهربانى : از ديگر موارد نصيحت به كارگيرى رفق و محبّت و ملايمت در تبليغ دين است اصل مهربانى و ملايمت يكى از اصول مهمّ تبليغ و ارشاد مردم مىباشد و اين امر در تمام امور جريان و سريان دارد از وصاياى حضرت خضر به موسى كليم الله اين بود كه امرى را به خاطر گناه ، تعيير و شماتت منما و محبوبترين چيزها در پيشگاه الهى سه چيز است :
1 - ميانهروى در تلاش و كوشش . 2 - عفو و گذشت با داشتن قدرت . 3 - رفق و مدارا با بندگان خدا .
هيچ فردى با فرد ديگرى با طاعت مدارا نكرده است مگر اينكه خداوند متعال ، در روز قيامت با او با مدارا رفتار مىكند پيامبر خدا ( ص ) فرمود اين دين شما متين و استوار است پس در آن با رفق و مداراى وارد شويد عبادت و بندگى خدا را به نفس خود با زور و فشار وارد مساز چون آنكه با فشار و زحمت ره مىسپرد نه راهى را مىپيمايد و نه پشت مركبى را سالم مىگذارد سعدى شيرازى شاعر شيرين زبان مىگويد :
كارها بر رفق و تأمّل برآيد و مستعجل به سر درآيد :
به چشم خويش ديدم در بيابان * كه آهسته سبق برد از شتابان
سمند تند پا از تك فرو ماند * شتربان همچنان آهسته مىراند .
يا به تعبير ديگر
رهرو آن نيست گهى تند و گهى خسته رود * رهرو آن است كه آهسته و پيوسته رود
17 - غرضورزى شخصى : از ديگر نصايح آن است كه با استفاده از منبر رسول اللّه ( ص ) سخن را در اغراض فاسده و مطامع شخصى طولانى ننمايد :
منابر و مساجد از آن خدا است و جز سخن خدا و آرمان الهى نبايد در آن گفتگو به عمل آيد سخن از اغراض شخصى ، نوعى سوء استفاده و بهرهگيرى ناروا و باطل ، از اماكن و جايگاههاى خدائى و عمومى است .
18 - رعايت شأن شهداء : سزاوار و شايسته است كه در ذكر مصائب به ويژه در غير ايّام عاشورا شأن شهداء را رعايت كند مطلبى را نگويد كه قساوت قلوب را باعث گردد و بزرگواريهاى آنان را پائين آورد همانند مصائب دردناك و سوزناك
هامش
( 1 ) - « مرحوم علامه طباطبائى ( ره ) بارها مىفرمودند : در بيان اشكالات و طرح عقدهها و شبههها آنچنان مبسوط و مفصّل شرح و توضيح ندهيد كه نتوانيد پاسخ تفصيلى آنها را همانگونه بيان كنيد چون در اين فرض ، شبههها در ذهن طرف باقى مىماند ولى پاسخ آنها كافى و وافى صورت نمىپذيرد آنگاه شما مسئول گمراهى و ضلالت افراد مىگرديد » شبهات را با اطمينان كامل از پاسخ قانعكننده و وافى به مقصود آن بايد طرح نمود و گرنه به اهل آن بايد واگذاشت و از خيرش گذشت .
( مترجم )