را پريان از جاى دورى ، آورده باشند ، و آن جسم مرده را به جاى دورى برده باشند .
و همچنين اگر كسى كه مىگويد پيمبر هستم و معجزى دارم ، كه كوه را از جائى به جاى ديگر مىبرم ، يا شهرى را از جاى مىكنم ، و اين كارها از او سر بزند ، رواست اين كارها را پريان انجام داده باشند ، و هرچند خود آن كسى كه مىگويد من اين كارها را مىكنم ، خودش براى انجام دادنش ، به پا خواسته باشد ، رواست پرى آن را به جاى ديگر برده باشد ، و او دشوارى بردن آن را هيچ ، بر خود هموار نكرده باشد . و اين پرسش در همهء معجزها ، رخنه پديد مىآورد ، در پاسخ مىگوئيم ، خداوند برتر از همه چيز ، از تباه شدن انديشهها ، جلوگيرى مىكند .
از سوى ديگر با خود اين پرسش چنين برابرى كردهاند كه گفتهاند : جسمهاى پريان و فرشتگان ، نازك و افشان و گسترده است ؛ و ساختمان بدنشان رخنهدار است ؛ و براى همين است ، كه ما آنها را با چشم نمىبينيم ، مگر پس از آن كه به هم فشرده شده باشند .
و هركس ساختمان بدنش ، رخنهرخنه باشد ، روا نيست توانائىهاى بسيار در او بيايد ؛ زيرا توانائىها اگر بسيار باشند ، به اين نياز دارند ، كه ساختمان بدن سفت و سخت گردد . و براى همين است ، كه نمىشود ، مور ، به مانند پيل نيرو داشته باشد ؛ و بر همين پايه ، روا نيست ، فرشته يا پرى ، بتوانند كوه را با خود ببرند ، مگر ساختمان بدنشان به هم فشرده شود ، و اندازهاش هم بزرگ گردد .
و اگر چنين شود ، با درست بودن نيروى حاسه ، و با تندرستى اندامهايمان ، بايد ما آن را ببينيم ؛ پس هرگاه كسى بگويد ، من پيمبر هستم ، و معجزم از جاى كندن شهرى است ، يا با خود بردن كوهى است ، و آنچه بگويد از او سر بزند ، و ما هم جسم فشردهاى نبينيم ، كه او را يارى دهد ، يا براى انجام دادنش بهپا گردد ، پرسشى كه روا دانسته شده بود ، پرى يا فرشته آن كار را انجام بدهد ، نادرست خواهد گرديد ؛ و بىگمان خواهيم دانست آن كار خداوند برتر از همه است . و به همين گونه گفتن اين كه زندهاى را از راه دور ، آورده باشند ، و به جاى مردهاى نهاده باشند ، از ميان
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 753
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٧٥٣