كارى را از ميان بر مىداريد ، تا سزاوارى سرزدن شكنجه درست پابرجا بماند .
گفته خواهد شد : خود همين دليل در بازگشت كردن از گنهكاريها و بيشتر شدن پاداش برپا مىباشد ، پس سزاوار است ، بگوئيد آنچه از آيه آشكار است ، از سر زدن بازگشت كردن از گنهكارىها و زياد شدن پاداش ، از همگى جلوگيرى مىكند .
پس اگر بگويند : چنانچه آيه را هم بر آنچه گفتند ، بگردانيم سودى در آن نخواهد بود ؛ زيرا هيچ سودى در اين نيست كه خداوند برتر از همهچيز ، بگويد :
هركس از گنهكارىها باز نگردد ، و پاداش فرمانبرداريهايش از شكنجههائى كه سزاوار است ، بيشتر نشود ، و من هم از گناهانش درنگذشته باشم ، هرآينه او را شكنجه خواهم كرد زيرا همه اين را مىدانند ، و آشكاربودنش ، به سود نداشتنش ، مىكشاند ؛ براى اين كه هركس سزاوارى شكنجه شدنش ، با يكى از چيزهائى كه سزاوارى شكنجه شدن را از كار مىاندازند ، از ميان نرفته باشد ، ناگزير شكنجه خواهد شد .
خواهيم گفت : مىشود به هيچ يك از اينها سزاوارى شكنجه شدنش ، از كار نيفتاده باشد ، و شكنجهاى هم دربارهاش انجام نگيرد ، بلكه بايد براى شكنجه شدن آماده بماند ، و چون چنين چيزى شدنى است ، پس آيات وعيد سودمند گرديدهاند ؛ براى اين كه هرگاه ، به هيچ يك از اين سه چيز سزاوارى شكنجه دادنش از كار نيفتاده باشد ، مىشود پس از آن دربارهاش انجام گيرد ، و اگر اين آيهها نبودند ، ما اين را نمىدانستيم .
بالاتر از آن چنانچه آنچه را گفتند ، كه در اين هنگام سودى در آيهها نخواهد بود ، بپذيريم ، باز هم با نبودن هريك از سه چيز ، براى آيهها سود ، پيدا خواهد شد ، پس چرا آيه را چنان برگرداندند ، كه بر سر نزدن درگذشت كردن از گناهان ، دلالت كند ، تا آيه سودمند ، گردد ؟ و چرا آيه را چنان نگردانيدند ، كه برنگزيدن بازگشت كردن از گناه شخص گنهكار ، و بيشتر نشدن فرمانبردارى او را برساند ، تا آيه سود بخش گردد .
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 613
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦١٣