تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 583

مساهمون:

ص٥٨٣
اما اين كه خداوند برتر از همه چيز ، مىفرمايد :
« إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ »
و گفتار او كه برتر از همه است :
« لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى »
و گفتار ديگرش :
« لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ
، الى قوله :
أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ »
و سخن ديگرش :
« لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ »
پس دليل آوردن هيچ يك از اينها درست نيست ؛ زيرا آنچه از لفظها برآيد ، بايد ، بر آنچه عقل نشان مىدهد ، پايه گذارده شود ، و ما آشكار كرديم ، كه از ميان بردن پاداش و شكنجه يكديگر را نادرست مىباشد . پس اگر اين آيه‌ها معنى آشكارى داشته باشند ، بايد آن را به معنائى برد كه با دليلهاى عقل برابر باشد ؛ و چگونه مىشود معنى آنها با عقل برابر باشد با آن كه هيچ يكشان معنى آشكارى ندارند ؛ بلكه اگر معنى آنها گواه گفتار ما باشد ، بهتر است ؛ زيرا از ميان بردن يكديگر ، در همهء آيات به خود كارها ، وابستگى دارد ، نه به آن كسانى كه سزاوار كارها باشند . و كسانى كه با ما در اين‌باره ناسازگارى دارند ، مىگويند ، از ميان بردن يكديگر در كسى است كه سزاوار آن كارها مىباشد . و آنان گواه ، بر گفتارشان ندارند . و ما مىتوانيم اين آيه‌ها را به آن معنائى كه در آن آشكارند ببريم ، و از آن معنى به معنى ديگران راه برنگردانيم ؛ زيرا معنى اين كه خداوند ، مىگويد : كارهاى خوب بدها را از ميان مىبرند ، اين است كه هركس كار خوب بسيار از او سر بزند ، و هميشه ، كار خوب انجام بدهد ؛ براى همين پيوسته انجام دادن آن ، به او مهربانى مىشود ، كه از انجام دادن كارهاى بد ، خوددارى كند ؛ و اين با معنايى كه آيه در آن آشكار است سازوارى دارد ؛ و به اين نيازى ندارد كه ، كلمهء جزا را ، در آيه پنهان بگيريم . اما آيات ديگر را به زودى آشكار خواهيم كرد ، و خواهيم گفت نابود شدن كارها و از ميان رفتن آنها ، با يكديگر ، اين است كه كار خوب بر روئى سر مىزند كه سودى از آن برده نمىشود ؛ آيا نمىبينى اگر يكى از ما به كسى بگويد براى اين كه چيزى را از جايى به جائى ببرى به تو مزدى خواهم داد ، و او آن را جاى ديگرى ببرد ،