و اينكه مىگويند ، هركارى كه انجام دادنش نشدنى باشد سزاوار شدن آنهم ناشدنى مىباشد ، اگر از اين سخن خواسته باشند كه سزاوار گرديدن آن ناشدنى است بر آنگونه كه انجام دادنش نشدنى مىباشد ، سخنى درست گفتهاند و پاداش دادن و شكنجه كردن با هم ، نشدنى است از كسى سر بزند ، و بر اينگونه كسى سزاوار آن دو نخواهد شد ، اما چه چيز از اين جلوگيرى مىكند كه از راه يكى را پس از ديگرى انجام دادن هردو سر بزند . و اين دو كار در اينكه يكى جاى ديگرى انجام مىگردد ، بالاتر از دو كارى كه ضد يكديگرند نمىباشند ؛ زيرا آنها با هم گردآمدنى ، و به يكبار انجام دادنى نيستند ، هرچند ، رواست كه هريك جاى ديگرى ، انجام داده شوند . و كسى كه بر آنها توانا باشد ، مىتواند هريك را پس از ديگرى انجام بدهد ، نه آنكه آنها را با هم گرد آورد .
و نمىتوانند بگويند : چگونه مىشود ، كسى ، در هنگامى كه سزاوار پاداش گرفتن است ، شكنجه گردد .
زيرا خواهيم گفت : همچنانكه در همان زمانى كه تكليف مىشود ، و در زمانى كه مرده ، و خاك مىباشد ، و آن هنگامى است كه در گور است ، تا زمانى كه خداوند برتر از همهچيز ، او را زنده گرداند ، درهمهء اين زمانها ، سزاوار پاداش گرفتن مىباشد ؛ زيرا كسى كه فرمانبردارى مىكند ، از همان هنگامى كه فرمانبردارى نمود ، سزاوار گرفتن پاداش مىگردد ، هرچند تا زمانى كه به او داده نشود ، زمانهاى بسيارى ، پس مىافتد .
و نيز گفتهاند ، آشكارا دانسته شده است ، كه سرزنش كردن بر بدىهاى كوچك خوب نيست ، مانند شكستن قلم از سوى كسى كه نيكىهاى بزرگ و بخششهاى سترگ از او سر زده است ، و كسانى را از نابودىها ، رهائى داده و نيازمندانى را بىنياز گردانيده ، و آنهائى را كه خوار بودهاند ، گرامى داشته است ، و آن بدى كردن هر چند كوچك باشد و يا بدون آن نيكى كردنها باشد ، سرزنش كردن بر آن خوب است ؛ و در اين هنگام از آن رو سرزنش كردنش بد است كه اگر سرزنش شود ، از ارجمند بودن مىافتد ، و ناچيز مىگردد .
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 579
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٥٧٩