ناپذيرفتنى نمىباشد .
بالاتر از آن بسا شود ، مردم بهشت بدانند كه فرزندان و دوستانشان در آتش شكنجه مىبرند ، پس سزاوار خواهد بود ، كه خوشى آنان به همين تيرگى يابد ؛ زيرا آدمى بودن آنان همين را فراهم مىكند .
و همچنين كسانىكه در گرفتن پاداش ، كمپايهاند ، و ديگرى را كه پايههاى بسيارى از او بالاترند ، مانند پيمبران و پيشوايان ؛ درود بر ايشان بادا ، و صديقان را بنگرند مىبايست خوشىهائى كه در آنند برايشان تيره گردد ؛ زيرا در اين جهان به همين گونه است ، و پاسخى از اين ندارند ، مگر همان كه ما گفتيم ، كه خداوند برتر از همه چيز آنان را از انديشه كردن در اين ، روگردان مىكند .
پس اگر بگويند : به هيچ يك از اينها دردناك نمىشوند ؛ زيرا مىدانند ، به همين اندازه را سزاوارند .
ما نيز مانند همين را در سزاوار بودن پاداش ، خواهيم گفت هرچند پاداش پايانپذير باشد .
بالاتر از آن آميخته نبودن پاداش با تيرگىها را ، همانا از راه شنيدنىها مىدانيم و پيش ما در خرد چيزى نيست كه آن را برساند ؛ زيرا پاداش به بزرگ بودن و فراوانيش ، و به اين كه با بزرگ نماياندن و بزرگ كردن تكليفشونده همراه باشد ، با دشوارىهاى تكليف انجام دادن ، برابرى مىكند ، هرچند ، چيزهاى ديگرى را هم ، در ميان داشته باشد ، و ما از راه گرد آمدن همهء مسلمانان دانستهايم كه جز بزرگ وانمودن و بزرگ داشتن ، بايد چيز ديگرى در آن نباشد ؛ و سخن ما در اين است كه خرد به چه چيز ، حكمفرما ، مىباشد .
اما سرزنش شدن به انجام دادن كار بد و يا به فروگذارى كردن در كارى كه بايد انجام گردد ، سزاوارى مىيابد ؛ زيرا كارهاى ديگر كه جز اين دو باشند ، يا بايد ، انجام گردند ، و يا كارهائى هستند كه انجام دادنش بهتر از ندادن است ؛ و به انجام دادن كارى كه انجام دادن و ندادنش يكسان است ، به هيچ يك از اينها سزاوارى سرزنش يافتن ، پديد نمىآيد .
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 548
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٥٤٨