يا وصف يعنى به هر يك از اين دو عبارت مىخواهى تعبير كن .
وبالجمله شرايط بر دو قسم است يك قسم آن است كه اتيان به آن وكردن آن از مصلى مطلوب شارع است وامر شده است كه او آن را در حال نماز يا مقدم بر آن به جا آورد مانند آن چه مذكور شد و وضو و غسل و تيمم نيز از آن قبيل است وقسمى ديگر آن است كه مقصود شارع وجود وتحقق آن است خواه مصلى به جا آورد يا ديگرى يا خود في نفسه متحقّق باشد بدون به جا آوردن كسى مثل طهارت از خبث كه مقصود تحقق آن است يعنى مقصود خبث نبودن است خواه اصلًا هر گز نبوده يا بوده و به مثل باران و به آب افتادن پاك شده يا غير از مصلى آن را پاك كرده يا مصلى پاك كرده و مثل ستر عورت ونحو آن .
و قسم اول داخل عبادات است و قسم دوم داخل نيست ومراد در اينجا قسم اول است كه عمل آن از خود مصلى مأمور به شارع است هم چنان كه از عبارت « به عمل آورد » در مسأله اشتراط نيت در اينها معلوم مىشود .
و چون اين معلوم شد بدان كه در قسم اول از شرايط نيت شرط است و نيت حكميه كافى است يعنى به نحوى باشد كه اگر ملتفت شود بداند كه اين عمل را به جهت نماز مىكند و خدا از او خواسته است وضرور نيست كه در هر فعلى ملتفت باشد ، بلكه يك وقت كه آنها را دانست و در خزانه خيال او باشد و در وقت نماز به حيثيتى باشد كه اگر از او استفسار كنند كه چرا اين را مىكنى بگويد به جهت نماز چون واجب است ، كافى است و اگر اصلًا اين را نداند و از بابت اتفاق به جا بياورد صحيح نيست . والله العالم .
و اما بخصوص اجزاء بلى نيت در آنها شرط است و واجب است خواه اجزاء واجبه وخواه مستحبه اما در اجزاء واجبه وجوب شرعى دارد كه اگر ترك كند نماز باطل و موجب مؤاخذه مىشود و اما در اجزاء مستحبه وجوب شرطى دارد نه شرعى به اين معنى كه اگر قصد قربت نداشته باشد نماز او جامع آن مستحب نخواهد بود و شرط آن است در اتيان به نماز جامع آن مستحب ، كه به جهت استحباب در نماز و طلب استحبابى ، آن را به جا آورد اما اگر اين قصد را
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 98
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٩٨