آن است يا نه حقيقت امر را قلمى بفرماييد .
ج : اما در مسأله اول بلى آن چه به فهم يافت رسيده همان مراد است و در صورت عمد نماز باطل مىشود زيرا كه عمدا اقتدا را بدون جهت مجوزه باطل كرده اما در صورت سهو اقتدا باطل مىشود نظر به محو صورت اقتدا وعدم امكان دريافتن آن اما چون اين عمل سهواً است بنا بر اقوى [ نماز ] باطل نمىشود .
در مسأله دوم نيز بعينه حكم همين است يعنى اگر سهواً مؤخر از امام شود تا صورت اقتدا محو شود اقتدا باطل مىشود و نماز صحيح است و در صورت عمد هر دو باطل مىشود و در هر دو مسأله عدول قهرى واقع مىشود نظر به بطلان اقتدا وموقوف به نيت عدول نيست در اين . والله العالم .
( 114 )
س 37 : هر گاه امام در ركعت دوم بدون تشهد خواندن به گمان ركعت اول برخيزد و مأموم به شك افتاده شاكاً متابعت امام نمايد و امام بعد از خواندن قنوت متذكر شده به قصد تشهد بنشيند و مأموم به خيال آن كه امام به ركوع مىرود به ركوع رود و در ركوع يقين كند كه بىجا به ركوع رفته آيا نمازش صحيح است يا نه ؟
ج : چون مأموم شاك بشود بر او بود متابعت امام اگر چه امام ساهى باشد پس آن چه كرده از متابعت امام درست كرده ، و امام نيز كه در قنوت متذكر شده و به جهت تشهد نشسته صحيح نموده ، و مأموم بعد از آن كه به ظنّ ركوع امام به ركوع رفته و داخل ركوع ركعت سيم شده از امام پيش افتاده ، چه امام در تشهد ركعت دوم است و مأموم در ركوع ركعت سوم ، و حكم كسى كه به ظنّ هوىّ امام فرو رود بنا بر اقوى تخيير است پس مأموم مخيّر است ميان ماندن در ركوع تا امام از تشهد ركعت دوم و ذكر ركعت سوم فارغ شود و به ركوع رود ، وميان اين كه برخيزد و به امام ملحق شود وباز با او ركوع سوم را به جا آورد و اين زيادتى ركوع در اين حال مغتفر است چنانچه در ساير صورى كه سهواً يا به ظنّ ركوع امام به ركوع رود . والله العالم .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 95
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٩٥