تنهايى يا مخلوط به خاك به جهت خاشاك زرع خريد و فروش مىكنند ؟
ج : امّا در مسأله ء اولى آن كه چيزهاى نجس بر دو قسم است ، يا روان است مثل آب و شير و روغن چراغ و روغن در تابستان ونحو آنها ، يا غير روان ، مثل روغن در زمستان و عسل و صابون و پارچه نجس شده و امثال اينها .
پس آن چه از قسم اوّل باشد يعنى روان باشد خريد و فروش آن جايز نيست اگر چه قابل تطهير باشد مگر بعد از تطهير آن ، بلكه نگاه داشتن ومنتفع شدن آن نيز جايز نيست ، به غير از روغن نجس هر قسم روغنى كه بوده باشد كه جايز است سوزانيدن آن به جهت روشنايى وفروختن آن به اين جهت ، وضرور نيست سوزانيدن در زير آسمان باشد ، هم چنان كه مشهور است بلكه در زير سقف هم مىتوان سوزانيد ، وانتفاعى ديگر از آن بردن مثل صابون پختن و غير آن جايز نيست ، و هر گاه فروخته شود واجب است كه به خريدار اظهار شود كه نجس است .
و آن چه از قسم دوم باشد پس اگر قابل پاك شدن نباشد مثل عسل نجس و صابون نجس و امثال آنها خريد و فروش آن اصلًا جايز نيست و اگر قابل تطهير باشد مثل جامه ء نجس وحبوباتى كه نجس شده باشد جايز است خريد و فروش آنها .
بلى جايز است فروختن هر چيز نجس خواه روان وخواه غير روان ، وخواه قابل تطهير باشد يا نه به شرطى كه نجس العين مثل گوشت ميته و بول انسان نباشد به اهل ذمّه چون يهود و نصارى ومجوسى ، به شرطى كه آن چيز نجس به اعتقاد آنها حلال باشد پيش آنها ، و واجب نيست به آنها گفتن كه اين نجس است و جايز نيست فروختن پوست مرده وانتفاع از آن مطلقاً .
وامّا جواب از مسأله ء دوم پس آن است كه هر فضله كه پاك باشد يعنى از حيوان حلال گوشت باشد چون گوسفند و شتر و گاو وخر واسب واستر ، خريد و فروش وانتفاع از آن جايز است ، و هر چه نجس العين باشد چون فضلات انسان وحيوانهاى حرام گوشت ، حقّ آن است كه انتفاع از آنها به زرع انداختن
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٦١