جوفروشى ، آيا احتكار است يا نه ؟ واحتكار چه صورت دارد وكدام است ؟
ج : مطلق گندم جوفروشى اصلًا ضررى ندارد و جايز است و گاهى مستحب ، و گاهى هم واجب مىشود بلى آن را شغل خود قرار دادن مكروه است و ليكن احتكار بنا بر اقوى حرام است .
واحتكارى كه حرام است بنا بر اقوى در شش چيز مىباشد : گندم و جو و خرما ومويز و روغن وزيتون واحتكار حرام عبارت است از حبس آن شش چيز مذكور ونفروختن آن با وجود احتياج مردم همه يا بعضى از ايشان به آن .
وشيخ طوسى فرموده است كه : عبارت است از حبس آن در زمان ارزانى ووسعت زياده از چهل روز ، خواه مردم به آن محتاج باشند يا نه ، و در زمان گرانى وشدت زيادتر از سه روز ، واوّل اقوى است اگر چه اين قول احوط است .
و حرمت آن در وقتى است كه خريده باشد يكى از آنها را و نگاه دارد كه گران بفروشد امّا اگر كسى از زرع خود يا گوسفند خود آنها را داشته باشد و نگاه دارد كه گرانتر بفروشد حرام نيست ، و همچنين حرمت نگاه داشتن ونفروختن در صورتى است كه به جهت گرانتر فروختن نگاه داشته باشد امّا هر گاه به جهت خوراك خود و عيال خود يا به جهت تخم زرع نگاه دارد و بفروشد حرام نيست .
و هر گاه يكى از شش چيز مذكور را نگاه داشته باشد در صورتى كه حرام است نگاه داشتن بايد او را مجبور بر فروختن كرد ، و هر كسى كه مطلع بشود وتواند مىتواند او را جبر بر فروختن بكند ، و لازم نيست كه حاكم شرع باشد و بعد از آن كه او را مجبور بر فروختن كرد اگر در قيمت آن اجحاف كند بايد امر كرد او را كه تنزّل كند ، و همچنين تا اجحاف بر طرف شود ، و بعد از آن كه اجحاف نباشد خود به هر قيمت كه خواهد بفروشد وتعيين آن جايز نيست .
( 369 )
س 8 : چه مىفرمايند در خصوص چيزهايى كه نجسند و يا نجس شده اند آيا خريد و فروش آنها چه صورت دارد ؟ و چه مىفرمايند در خصوص آن چه متعارف است در بعضى ولايات كه فضلات انسان را يا حيوانى ديگر را به
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٦٠