جاهل مسأله بوده و مدتى اقتدا نموده چه صورت دارد ، و هر گاه منفرد نماز كرده و مجتهد يك تسبيح را واجب دانسته و مقلد گمان گرده كه يك تسبيح اربع را تمام واجب دانسته و مقلد مدة العمر خود بدين عقيده نماز گزارده در اين صورت چه وجه دارد ؟
ج : اقوى آن است كه لازم نيست كه امام و مأموم در اجتهاد يا تقليد بر يك وجه باشند ، بلكه جايز است مجتهدى را اقتدا به مجتهدى ديگر اگر چه در مسائل نماز اختلاف داشته باشند ، همچنين جايز است امام مقلد مجتهدى و مأموم مقلد مجتهدى ديگر باشد كه با يكديگر مختلف باشند ، و نماز مأموم صحيح است ، زيرا كه نماز امام صحيح است از براى خود او ، و در جواز اقتداء زياده بر آنى كه بايد نماز امام از براى خود او صحيح باشد ثابت نيست ، پس در هر دو صورت مفروضه نماز مأموم صحيح است .
و اما صورت جهل مسأله ، پس اگر آن مأموم اصلًا ومطلقاً ملتفت اين مسأله نبوده وتشكيكى در نماز خود نداشته باشد باز نماز او صحيح است ، و هر گاه جاهل مقصر بوده كه تشكيك داشته و احتمال خلاف آن را مىداده در اين صورت ظاهر آن است كه نماز او صحيح نباشد .
و اما در مسأله اخير كه مجتهد يك تسبيح كامل را واجب ندانسته و مقلد چنان مىدانسته كه كاملًا يك تسبيح را واجب مىداند وبدين عقيده نماز كرده ، پس اگر اصلًا خلاف آن را احتمال نمىداده باز نماز او صحيح است ، و اگر احتمال خلاف مىداده اما به اين مظنه يك تسبيح كامل را خوانده و به اعتقاد وجوب ، باز حق آن است كه نماز او صحيح است اگر چه اعتقاد وجوب خوب نبوده . والله العالم .
( 137 )
س 60 : هر گاه مصلى بعد از سلام به خاطرش آيد كه يك سجده يا تشهد را فراموش نموده ؟
ج : اقوى واظهر آن است كه بايد بعد از نماز سجده ء متروكه يا تشهد متروك را
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 111
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١١١