وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ
: و نبودى تو اى محمد « ص » قبل از قرآن بتوانى - كتابى بخوانى .
وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ
: و نبودى كه - بتوانى - كتابى بدست خويش بنويسى .
إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ
: در اين صورت نادرستان و بيهوده گويان شك مينمودند يعنى اگر تو ميتوانستى بخوانى يا بنويسى ، آن وقت نادرستان راه ديگرى را در تشكيك نبوت تو بدست آورده و در ايمان مردم ضعيف تشكيك ميكردند و به تو ميگفتند آنچه را كه براى مردم ميخوانى از كتابهاى پيشينيان جمع نمودهاى .
اما اكنون كه مولد و نشو و نماى تو همانند آنان است و - درس نخوانده - چيزى ( قرآنى ) آوردى كه آنان از آوردن مثل او عاجزند ، واجب است بر آنان تا بدانند كه البته از ناحيه خداوند مىباشد ، نه از تو ، زيرا عادتا محال است كه شخصى بين ملتى كه همه احوالش را از تولد و دوران كودكى و جوانى و سفر و حضر ديدهاند ، زندگى كند و در نزد كسى درس نخوانده و نوشتن نياموخته است ، آن وقت كتابى و آئينى آورده كه همه را عاجز نموده و همانند او نتوانند بياورند .
« سيد مرتضى علم الهدى قدس اللَّه روحه » گويد اين آيه بهترين دليلى است كه پيامبر ( ص ) قبل از نبوت خواندن و نوشتن را نميدانست و اما بعد از نبوت به اعتقاد من حضرتش بهر دو آگاهى داشت .
و ظاهر آيه نيز موافق با اين نظر است زيرا دانايى به خواندن و نوشتن را نفى مىكند و ذكر تعليل در آيه
« إِذاً لَارْتابَ »
همچنين اقتضا مىكند زيرا اگر آن حضرت قبل از نبوت باسواد بود و خواندن و نوشتن ميدانست در اين صورت نادرستان قريش در رسالت آن حضرت شك مينمودند و اما بعد از بعثت شكى نبود زيرا ممكن بود از « جبرائيل ع » تعليم گرفته باشد .
بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ
: بلكه آن قرآن دلالتها و راهنمايىهاى روشنى در سينههاى دانايان مىباشد .
« حسن » گويد مقصود پيامبر ( ص ) و مؤمنين هستند كه قرآن را بخاطرها حفظ