فاعل و از جهتى مفعول ميتواند واقع شود زيرا ترجمهاش چنين است كه « اين دسته شبيه آن گروه نبوده و آن گروه شبيه اين دسته نمىباشند » و اگر لا يستويان هم گفته ميشد صحيح بود و معنى لا يستوى المؤمنون و الكافرون ميگرديد .
و ممكن است مقصود دو نفر باشد كه اولى مؤمن و دومى كافر و در مقابل هم واقع شده و خداوند فرموده آنان برابر نباشند و گاهى به دو نفر نيز لفظ جمع استعمال شده .
نزلا : منصوب و حال واقع شده و عامل در آن متعلق ( لهم ) مىباشد .
كلما : ظرف زمان براى اعيدوا قرار گرفته است .
مقصود :
سپس خداوند از وضع مؤمنين كه در آيه پيش گفته شد ، چنين ياد ميفرمايد :
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ
: بر مىخيزد پهلوهايشان از جايگاهاى كه خوابيده بودند و تنها به منظور انجام نماز شب و مناجات با پروردگار از خوابگاه برخيزند ، و اين تفسير از « حسن و مجاهد و عطا » و از امام باقر و امام صادق عليهما - السلام آمده است .
« واحدى » باسناد خود از معاذ بن جبل روايت نموده كه ميگفت ما در غزوه تبوك همراه رسول خدا ( ص ) بوديم و گرماى شديد چنان بود كه لشكر اسلام را پراكنده ساخت هر يك بگوشهاى براى آسايش رفتند ، و من نزديك پيامبر بودم پس نزديكتر شدم و از حضرتش پرسيدم چه كارى انجام دهم تا بهشت روم و از آتش دوزخ دورى گزينم ؟
پيامبر ( ص ) فرمود از مطلب ارزشمندى پرسيدى ولى براى آنكه خدايش بخواهد آسان خواهد بود ، سپس فرمود : خدا را عبادت كرده و براى او چيزى را شريك مساز ، نمازهاى واجب خود را اتيان كن ، زكات مال خود را به مستحق برسان ، ماه رمضان روزه بگير .
سپس فرمود آيا مايلى تو را بابواب خير رهبرى كنم ؟