تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 123

مساهمون:

ص١٢٣
شده و مقصود ( وجل ) بمعنى ترسان است . فرزدق در شعر خود گويد :
ان الذى سمك السماء بنى لنا * بيتاً دعائمه اعز و اطول
آن كسى كه بلند نموده و بنا كرده آسمان با آن عظمت را ، براى ما خانه‌اى ساخته كه ستونهايش محكم و بلند است . در اينجا نيز « اعز و اطول » بمعنى « عزيز و طويل » استعمال شده است . شاعر ديگرى گويد :
تمنى رجال ان اموت و ان امت * فتلك سبيل لست فيها باوحد
مردم خواستار مرگ من هستند و حال آنكه اگر بميرم اين راهى نيست كه من در او تنها قدم بگذارم . در اينجا نيز « اوحد » گفته و مقصودش « واحد » است . ب : اعاده چيزى در متعارف مردم معمولا آسانتر از ابداء او است و گويا گفته شما كه اصل خلقت ( انسان ) را اقرار داريد كه از خداوند بوده پس چگونه اعاده آن را پس از مرگ انكار ميكنيد با اينكه اصل خلقت از اعاده سخت‌تر است . ج : اعاده و حيات بعد از مرگ براى مخلوقات آسانتر از ابتداء خلقت آنها است زيرا در اعاده خداوند گويد
« كُنْ فَيَكُونُ »
چنين بوده باش پس خواهد شد بخلاف ابتداء كه اول بايد علقه شود سپس مضغه و سپس عظام و بعد گوشت روئيده شود سپس روح دميده شود و تا اين مراحل در رحم مادر نگذرد هرگز فرزند به دنيا نخواهد آمد و بر اين تفسير ، نحويين رأى داده و « ابن عباس » نيز آن را پذيرفته است و تفسير اول كه از « مجاهد » هم نقل شده مورد توجه نخواهد بود زيرا صحيح نيست كه خلقت موجودى براى خداوند آسانتر از موجود ديگر باشد .
وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلى فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
: و صفات برترى در آسمانها و زمين فقط براى خداوند بوده زيرا او خداوندى واحد و بدون شريك در تمام ازمنه بوده است . اين تفسير از « قتاده » نقل شده ولى « ابن عباس » گويد : يعنى براى او شريك نباشد در آسمانها و زمين و اما ديگران گفته‌اند كه مقصود يعنى تمام صفات كمال و