پول ، باطل است .
و در صحّت وقف فضولى بعد از امضاء مالك ، خلاف است احوط بطلان و اظهر صحّت است .
سيّم - موقوف عليه . و شرط است در وى [ آن ] وجود و تعيين و صحّت تملَّك و جواز وقف بر او . پس معدوم مثل اولادى كه هنوز موجود نشده اگر چه حمل باشد ( 1 ) و بر غير معيّن مثل يكى از دو شخص يا يك قبيله از دو قبيله و بر رقّ و بر مرتدّ فطرى و جمادات و موتى باطل است . ( 2 ) و آن چه متعارف شده كه وقف بر مساجد و مدارس و مقابر كه جوامداند و بر انبياء و ائمّه عليهم السلام كه موتى هستند ، مىنمايند مرجعش به احياء است و نيّت واقف نيز همين است . زيرا كه اگر به گويى به واقف كه : مسجد كه جماد است وقف بر او كردى ؟
خواهد گفت كه : مقصودم انتفاع اهل مسجد است و بر سيّد الشّهداء عليه الصّلاة و السلام ، انتفاع خدام است ( 3 ) . پس در حقيقت وقف هستند بر
شرح
( 1 ) إخراج حمل از جهت اين است كه ظاهر از موقوف عليه موجود ، موجود بوجود خارجى است نه داخلى از جهت انصراف از جهت كثرت وجود و كثرت استعمال و زيادتى كمال و نحو ذلك از أسباب انصراف . پس حمل در حكم معدوم است .
شرح
( 2 ) اينها صحّت تملك ندارند . شرح
( 3 ) اين فقره محلّ اشكال است على اطلاقها از جهت اين كه بعضى چيزها است كه وقف بر سيّد الشهداء عليه السلام روحنا له الفداء كردهاند و مىكنند ، مثل قنديل طلا و شمشير يا سپر يا نحو آنها كه معلوم است كه مقصود واقف در وقف اينها نيست كه خدّام منتفع شوند ، بلكه مقصودشان يا اين است كه از اساس و زينت روضه مطهّره شوكت اسلام ظاهر شود ، و نفع اين بر مطلق مسلمين عايد شود يا اين كه اگر مثلا