و بايد دانست كه سبق به سبقت دو دست اسب است ، بر دو دست اسب ديگر . اگر چه شانهء ديگرى بر او مقدّم باشد .
و امّا رمايه : كه او [ آن ] را مناضله با ضاد معجمه نيز مىگويند . پس در لغت به معنى مرامات يعنى : تيراندازى دو نفر است به هم ديگر . اگر چه در اين مقام ، با همديگر است به جانب نشانه ( 1 ) . و سبق نيز گفته مىشود و لكن مجاز است . اگر چه در كتب فقهاء بسيار استعمال شده است . و امّا در اصطلاح فقهاء ، پس عبارت است از عقدى كه واقع شود بر آزمودن دو نفر يا بيشتر خودشان را ، در انداختن آلات قتال از تير و خنجر و قمه و كارد و نيزه و تفنگ و چوگان و سنگ . چه با دست بياندازند و چه با فلاخن .
و در صحت وى [ آن ] ، ده چيز شرط است :
اوّل : تعيين عدد رشق به فتح راء و سكون شين معجمه ، كه به معنى رمى يعنى انداختن تير است . و چون تيراندازى بر دو قسم مىشود : يكى را محاطَّه به تشديد طاء مؤلَّف گويند ( 2 ) و او [ آن ] اين است كه آن مال از آن
شرح
( 1 ) و مآل آن اين است كه اين نشانه بزند براى آن ديگرى و بالعكس در اين هم نوعى از مشاركت بين الاثنين است و اصل عقد رمايه اگر چه در خصوص تيراندازى جارى و واقع و شرعى شده لكن مصنّف جهت اتّحاد مناط بجميع آلات حرب تعميم داد . شرح
( 2 ) قوله يكى را محاطَّه بتشديد طاء آه محاطَّه از حطَّ مشتقّ است يعنى عدد اصابه يكى را از عدد اصابهء ديگرى بيندازند و طرح كنند و هر يكى كه بر آن ديگرى زايد شد بعدد معلوم مال او را باشد و در اينجا بايد جمع عدد معيّن را بيندازند و عدد اصابه هاى هر يك را ملاحظه ( نمايد و اقل را از اكثر حط كنند خ ل ) كنند اگر زياده به قدر عدد مقرّر معيّن شد صاحب زايد مال را ببرد و إلَّا فلا اگر چه قدر زايد فى الجمله هم بوده كمتر از عدد معيّن مگر اين كه مطلق زياده را شرط كرده باشند . ( شرح )